13 september 2016

‘Shiatsu doet iets met dementerende ouderen, sommigen openen als een bloem’

Shiatsu-therapeut Jeannine Govaers (links) en consultant Leanne Bogers (rechts) van het project ‘Lively Touch’

Wat kan Shiatsu betekenen voor mensen met Alzheimer? Dat vroegen Shiatsu-therapeut Jeannine Govaers en consultant Leanne Bogers zich af. Dankzij hun project ‘Lively Touch’ komen dementerende ouderen letterlijk in aanraking met Shiatsu. Dat ontspant lichaam en geest èn schenkt soms een helder moment.

“Daar zijn de mensen met de magische handjes weer”, wordt er gezegd. Of: “Jullie dachten toch niet dat ik jullie vergeten was? Het aanraken is zo bijzonder, dat vergeet je niet.” Sinds ruim een jaar schuiven tien verschillende Shiatsu-therapeuten die zich inzetten voor Lively Touch aan de koffietafel bij zorginstellingen in Amsterdam. Mensen met Alzheimer in alle gradaties krijgen een laagdrempelige behandeling van tien minuten. Wie wil wordt aangeraakt, gewoon op de stoel of in bed, wie niet wil kijkt toe.

Zachte aanraking
De eerste aanraking is slechts een hand op een schouder. Heel voorzichtig. “Voor deze mensen zijn een rustige benadering en zachte hand prettig. Alles in hun leven is vertraagd, en zo stem je af op hun tempo”, vertelt Jeannine. Vervolgens zoekt de therapeut plekken die om aandacht vragen en masseert deze om de energie weer te laten stromen. Jeannine: “Op harde plekken bevinden zich vaak blokkades, veroorzaakt door te weinig beweging, teveel peinzen, stress of zelfs trauma’s.”

Het is even wennen, maar uiteindelijk ontspannen mensen zichtbaar. Sommigen vallen in slaap, anderen worden vrolijk of energiek. Klachten zoals hoofdpijn verminderen of verdwijnen. Leanne: “Mensen worden er over het algeheel rustiger van. Dat is voor henzelf prettig en het verlicht de zorgen van verpleegkundigen en mantelzorgers. Voor goede resultaten is wel herhaling nodig, tussen de tien tot vijftien behandelingen. Maar de pilots alleen al brengen zoveel teweeg.” ‘Je laat dingen los waarvan je niet wist dat je ze vast hield’, zei een man na de behandeling.

Onrust in het lijf
Tijdens een van de bezoeken aan de zorgcentra ontmoette Jeannine een vrouw die continu op zoek leek te zijn naar iets. ‘Ik ben zo de kluts kwijt, kan iemand mij helpen de kluts te vinden?”, vroeg ze telkens. Jeannine: “Als je de weg in je hoofd kwijt raakt heeft dat gevolgen voor je lichaam. Je beseft dat er iets in je verandert. Dat veroorzaakt stress, angst, eenzaamheid, verdriet en veel onrust in het lijf. Met Shiatsu-drukpuntmassages kun je onrust verlichten en soms verhelpen.”

Volgens de dames blijken alleen al de speciale aandacht en het zachte fysieke contact ontzettend waardevol. Veel ouderen en in het bijzonder ouderen met Alzheimer komen in een isolement terecht zowel op sociaal als op psychisch gebied en worden, vanuit beleefdheid of respect voor privacy, bijna niet meer aangeraakt. Jeannine: “Die vorm van liefde en erkenning is een enorm gemis.”

Shiatsu-therapeut Jeannine Govaers (links) en consultant Leanne Bogers (rechts) van het project ‘Lively Touch’

Helderheid
Regelmatig komen er tijdens de behandeling emoties of verhalen naar boven. Sommige ouderen vertellen zelfs hoe het is om Alzheimer te hebben. Jeannine: “Die onverwachte helderheid, tussen de warrigheid en het verlies van gedachten door, blijft ons verbazen. Shiatsu doet iets met deze mensen. Ze gaan soms open als een bloem.”

Voor familieleden is dit goed nieuws. Er is veel verdriet omdat ze niet goed met hun moeder, vader of partner kunnen communiceren. Jeannine: “Dan is zo’n helder moment onbetaalbaar. En het mooie is: familieleden kunnen zelf ook simpele handelingen uit de Shiatsu aanleren en op die manier contact maken.”

Leanne: “Voor de duidelijkheid: we hebben niet de illusie dat we dementie kunnen genezen. Maar we kunnen het wel draaglijker maken. Het doel is om geluk en welzijn te bevorderen en misschien zelfs een bijdrage leveren aan onderzoeken naar genezing van de ziekte.” Jeannine: “Een aantal jaar geleden was ik bij een symposium over Alzheimer. Een van de sprekers was de Amerikaanse neuroloog Rudolph E. Tanzi, die samen met Deepak Chopra het boek Superbrein schreef. Hun visie op de werking van de hersenen is gebaseerd op zowel wetenschap als spiritualiteit. Tanzi zei: “Zo lang er nog geen medicijnen zijn, moeten we onze krachten bundelen. Alles wat helpt moet onderzocht worden.” Leanne: “Onbekend is onbemind. Daarom is het belangrijk om met elkaar in gesprek te gaan. Dan kun je kijken hoe je elkaar kunt helpen.”

Onderzoek
Shiatsu lijkt iets in beweging te zetten, zowel op lichamelijk als geestelijk niveau. Maar wetenschappelijk bewijs is er nog niet, en die is hard nodig om in aanmerking te komen voor subsidie. Daarom houden de Shiatsu-therapeuten verslagen bij die onderzoekers straks kunnen analyseren. De focus ligt nu op het enthousiasmeren van de zorginstellingen. Vervolgens kunnen ze samen financiering aanvragen. “De zorginstellingen hebben al ervaren dat Shiatsu echt effect heeft, en dat zorgt voor vertrouwen bij de gemeentes”, zegt Leanne, die bij dit project voornamelijk ‘achter de schermen’ werkt. Ze organiseert onder andere de financieringsaanvragen.

Ondertussen staan de dames stil bij praktische zaken. Waar worden mensen tijdens langdurige trajecten behandeld? Eén zorginstelling bood al een behandelkamer aan. Ook de nazorg vraagt aandacht. Sommige mensen worden slaperig, anderen krijgen juist heel veel energie. Wat voor effect heeft dat op hun gedrag en hoe kunnen verpleegkundigen daarop inspelen? Dit zijn vraagstukken waarover we goed na moeten denken.”

Beter samenwerken
Een ander vraagstuk is de vertrekking van medische gegevens van de cliënten. Zorginstellingen mogen die niet vrijgeven. Welke klachten heeft iemand? Gebruikt deze persoon medicijnen en zo ja, met welke bijwerkingen moeten de therapeuten rekening houden? Jeannine: “Het zou mooi zijn als artsen en complementair therapeuten die informatie uit kunnen wisselen, uiteraard met behoud van privacy van de cliënten.”

Verschillende zorginstellingen hebben inmiddels groen licht gegeven: ze willen hun cliënten graag Shiatsu aanbieden. De vraag is alleen hoe het gefinancierd kan worden. De dames geloven dat daar een antwoord op komt. Leanne: “We planten nu de zaadjes en zijn benieuwd hoe het er over driekwart jaar voorstaat.” Jeannine: “Als ik mijn ogen sluit zie ik ouderen voor me die gemasseerd worden en daar ontzettend van opknappen.” Jeannine: “We geloven in wat we doen.”

Suggesties of ideeën? Stuur een mail naar: jgovaers@icloud.com of leanne@enlivening.nl

Geschreven door:
Marijke Van Der Linde

Categorie
Behandelmethoden Interview

Delen:

Populair artikel: