8 december 2015

De pijnstillende werking van muziek na operatie

Foto Kashirin Nickolai

Het idee dat muziek een positieve invloed kan hebben op welzijn en gezondheid, gaat al even ver terug als de beginselen van de moderne samenleving. De wijze filosofen Aristoteles en Plato schreven al dat muziek genezende waarden bevat. Hoewel het eerste academische artikel over het effect van muziek als therapie dateert uit 1789, ontwikkelde de populariteit en brede inzetbaarheid zich rondom de 1e en 2e wereldoorlog, toen muzikanten zich begonnen in te zetten voor veteranen. Toen artsen merkten dat patiënten zich zichtbaar geestelijk en lichamelijk beter begonnen te voelen, werd de vraag naar muzikanten voor klinische doeleinden groter. [1]

Hoewel muziek interventies dus al geruime tijd worden toegepast, is er nog geen systematisch onderzoek gedaan naar de effectiviteit. Dit terwijl het als toepassing veelbelovend is: er zijn geen (mogelijke) lichamelijke gevolgen zoals van medicijnen, het is goedkoop, makkelijk toepasbaar en veelzijdig in te zetten voor klinische doeleinden. Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam [2] is nu gebleken dat muziekinterventies een positief effect hebben op de pijnbeleving bij kinderen (1-18 jaar) na een operatie.

Het onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een meta-analyse. Er zijn drie studies met een totaal van 196 patiënten meegenomen die voldeden aan de volgende eisen: patiënten moesten tussen de één en achttien jaar oud zijn en een chirurgische procedure ondergaan, er moest voor of na de operatie een muziekinterventie plaatsvinden, de studie moest een controlegroep bevatten zonder een experimentele manipulatie, en er moest voor, tijdens of na de operatie een meting worden gedaan (pijn, angst of stress). Er vonden twee vormen van muziekinterventie plaats: óf er wordt simpelweg ontspannende (meestal klassieke) muziek opgezet, óf een speciaal opgeleide muziektherapeut speelt eerst muziek wat past bij de stemming van de patiënten, en probeert deze daarna geleidelijk door middel van muziek te verbeteren.

Uit het onderzoek blijkt dat muziektherapie een positief effect heeft op de pijnbeleving

De muziekinterventies vonden na de operatie plaats en werden vergeleken met het startniveau voor de interventie en met een controlegroep zonder interventie. De meest belangrijke uitkomstmaat was pijn intensiteit, gevolgd door angst en stress. Patiënten moesten op schalen (bv. 1-7) aangeven in welke mate ze last hadden van klachten. Bij twee studies werden de schalen aan het begin en eind van de muziekinterventie afgenomen, bij de andere vond de meting plaats voor de operatie, vlak na de operatie en een uur later.

Uit het onderzoek blijkt dat muziektherapie een positief effect heeft op de pijnbeleving. Patiënten die behandeld werden met een muziekinterventie rapporteerden minder pijn dan de patiënten in de controlegroep. Het positieve effect op angst en stress was te klein om met zekerheid vast te stellen of het door de muziektherapie kwam of dat er andere factoren meespeelden.

Hoewel er maar drie studies werden meegenomen en er grote verschillen waren tussen de patiënten (denk aan ernst van de operatie, leeftijd, etc.), laat het onderzoek zien dat muziektherapie een positief effect heeft op de pijn en beleving van patiënten rondom een operatie. Door de simpele opzet en brede inzetbaarheid zijn veel meer toepassingen te bedenken in een klinische omgeving. Al is het maar even een cd’tje opzetten in de wachtkamer.

[1] http://www.musictherapy.org/about/history
[2] van der Heijden MJE, Oliai Araghi S, van Dijk M, Jeekel J, Hunink MGM (2015) The Effects of Perioperative Music Interventions in Pediatric Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. PLoS ONE

Geschreven door:
Nic Flinkenflögel

Categorie
Nieuws Wetenschappelijk onderzoek

Delen:

Populair artikel: