29 maart 2016

“Het zou mooi zijn als het Voedingscentrum de belangstelling voor gezonder leven zou omarmen”

De nieuwe schijf van vijf

Op 22 maart heeft het Voedingscentrum de nieuwe Schijf van Vijf gelanceerd. We stelden vijf vragen aan Con Amore docent en orthomoleculair therapeut Karlijn Hoebe over de nieuwe Schijf van Vijf.

1.Wat is er veranderd?

In twee vakken is er in de nieuwe Schijf van Vijf een licht onderscheid te zien in verschillende groepen. Dat is bijvoorbeeld te zien in de vakken ‘Groente en fruit’  en ‘Vis, peulvruchten, vlees, ei, noten en zuivel’. Nu is er in dit laatste vak een licht onderscheid gemaakt tussen de categorie zuivel, noten en de rest.

 

  Oude schijf Nieuwe schijf
1. Groente en fruit Groente en fruit
2. Brood, pasta, peulvruchten, aardappelen Brood, graanproducten, aardappelen
3. Zuivel, vlees(waren), vis, ei, vleesvervangers Zuivel, vlees, vis, ei, peulvruchten, noten
4. Vetten en olie Smeer- en bereidingsvetten
5. Vocht Dranken

 

Toegevoegd: o.a. yoghurt, eieren en koffie. Noten hebben een eigen plek gekregen vanwege de aanbeveling van minstens 15 gram per dag.

Verdwenen: Vruchtensap. Eerder vond het Voedingscentrum dit nog een goed alternatief voor fruit. De alcohol kunnen we beter ook laten staan, in elk geval niet meer dan één glas per dag. Daarentegen wordt wel geadviseerd om 3 koppen groene of zwarte thee toe te voegen aan het dieet.

Zelfde gebleven: Koolhydraatrijke producten zoals brood en aardappelen hebben weinig ingeleverd aan plaats.

Vermindering: Het Voedingscentrum raadt aan minder vlees te eten, namelijk maximaal 500 gram per week. Van vette vis, hoewel nog steeds een ‘echte aanrader’, hoeven we ook minder te eten: één keer per week zou net zoveel gezondheidsvoordelen hebben als twee keer per week. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid groenten is bijgesteld van 200 naar 250 gram.

2. Wat is de belangrijkste verbetering ten opzichte van de oude schijf van vijf?

De belangrijkste verbetering vind ik verreweg dat het advies van 200 gram groente per dag naar 250 gram groente per dag is gegaan. Groenten bevatten relatief nou eenmaal de meeste voedingsstoffen en je kunt er niet snel te veel van eten.

3. Wat had er van jou uit gemogen?

Het advies: Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën”

Tot mijn teleurstelling blijft het Voedingscentrum nog steeds wijzen op het gevaar van verzadigd vet. Talloze onderzoeken hebben inmiddels aangetoond dat verzadigd vet geen oorzakelijk verband heeft met hart- en vaatziekten en dat er veel meer aanwijzingen zijn dat juist een overschot aan suikers ten grondslag ligt aan de toename van hart- en vaatziekten. De Gezondheidsraad heeft aangegeven dat de angst voor verzadigd vet ongegrond is en heeft de caloriebeperking van 10% uit verzadigd vet losgelaten. Het Voedingscentrum zegt dat ze zich baseren op de nieuwe richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad. Dit advies zien we niet terug in de nieuwe Schijf van vijf. Ze blijven dus waarschuwen voor verzadigd vet en hanteren een bovengrens van 10%.

Het advies: twee tot drie porties zuivel per dag, zo’n 300 tot 400 gram.

In de oude Schijf van Vijf was het advies 450 gram zuivel per dag dus het is een verbetering, maar wat mij betreft hoeft zuivel niet noodzakelijk een eigen plek te hebben. Het advies over zuivel komt voort uit de conclusie van de gezondheidsraad dat het aannemelijk is dat de consumptie van zuivel samenhangt met een lager risico op darmkanker. Vervolgens schrijft de Gezondheidsraad: “Wat darmkanker betreft wordt deze conclusie ondersteund door de bevinding dat inname van calcium uit supplementen samenhangt met een lager risico op deze ziekte. ” Oftewel: calcium lijkt het risico op darmkanker te verlagen, dus moeten we zuivel eten. Daarmee wordt alleen naar één voedingsstof gekeken en voorbij gegaan aan dat er ook juist veel gezondheidsnadelen aan zuivelproducten kleven.

Lactose is lastig verteerbaar, zeker als je ouder wordt of als je al een verstoorde darmflora hebt. Caseïne is één van de moeilijkst verteerbare eiwitten. Het zorgt voor slijmvorming wat onder andere kan zorgen voor ontsteking van de luchtwegen. Bovendien is nog maar de vraag of zuivel wel zo’n goede calciumbron voor ons is. Melk bevat veel eiwitten die ervoor zorgen dat de calcium in melk wordt uitgescheiden via de urine in plaats van opgenomen in het lichaam. Dit wordt ook ondersteund door het feit dat er in landen met een hoge melkconsumptie toch hoge niveaus van osteoporose (botontkalking) voorkomen. Wat mij betreft kan je calcium dus veel beter uit andere bronnen halen die niet de negatieve effecten van zuivel met zich mee brengen. Groente groentes zoals boerenkool zijn minstens zo’n goede bron van calcium.

4. Wat mist er in de nieuwe schijf van vijf?

Wat ik mis is het advies om voedingssupplementen te nemen ter aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon. Voedingssupplementen worden afgewezen, omdat de onderzoeken geen direct effect hebben kunnen aantonen van specifieke vitamines op de bepaalde chronische ziektes. Maar deze onderzoeken zeggen weinig over het effect van voedingssupplementen op onze algehele gezondheid en het voorkomen van chronische ziekten op de lange termijn. De gezondheidsraad maakt geen onderscheid tussen voedingsstoffen die we prima uit onze voeding kunnen halen (mits je voldoende groenten eet) en voedingsstoffen waarbij de kans op tekorten ook bij een gezond dieet groot is, zoals vitamine D, omega-3 vetzuren en vitamine B12 voor vegetariërs.

Het zou zo mooi zijn als het Voedingscentrum de enorme belangstelling voor gezonder leven zou omarmen in plaats van afkeuren. In plaats van mensen te dwingen om brood, melk en margarine te nemen, zou het veel fijner zijn als mensen die geen brood meer willen eten alternatieven worden aangereikt. Jodium zit echt niet alleen in brood, maar ook in vis en zeewier. Plantaardige vetten zitten niet alleen in margarine, maar rijkelijk in noten. Calcium kunnen we ook uit groenten halen, niet alleen uit melk.

5. Wat vind je van je toevoeging niet te vaak en niet te veel?

Om deze vraag te beantwoorden, moeten we eerst te kijken naar hoe we dit moeten interpreteren. Het Voedingscentrum heeft liever niet dat we superfoods of smoothies gebruiken, maar ze hebben er geen problemen mee om vijf keer per dag iets kleins en drie keer per week iets groots buiten de Schijf van Vijf te adviseren. Het komt er dus op neer dat we per dag bijvoorbeeld vijf koekjes mogen nuttigen en drie keer per week iets groters zoals pizza, patat of een zak chips. Dat blijf ik gek vinden. Uiteraard is het idee van een maximum te stellen aan de inname van het aantal ongezonde producten goed. In de praktijk zie ik ook dat de 80/20 regel voor de meeste mensen goed te hanteren zijn, waarbij 80% van de keuzes die je maakt in ieder geval bijdragen aan een goede gezondheid.

Nog niet uitgelezen over voeding? Dan is onze nascholing ‘Orthomoleculaire voeding’ van Karlijn Hoebe misschien iets voor jou! Klik hier voor meer informatie.

Geschreven door:
Annelies Kietselaer

Categorie
Nieuws Voeding

Delen:

Populair artikel: