2 mei 2017

Een tekenbeet voorkomen en controleren in 4 stappen

Wist je dat een derde van alle tekenbeten wordt opgelopen in de eigen tuin? En dat teken niet uit de boom vallen? Ze komen in het hele land voor: bossen, duinen, heidegebieden, maar ook stadse parken. De meeste tekenbeten worden gemeld in juni en juli, gemiddeld zo’n half miljoen. Het is dus verstandig om de komende tijd regelmatig te checken op een tekenbeet na een dagje buitenlucht.

Het is belangrijk dat een teek direct wordt verwijderd om ziektes zoals Lyme te voorkomen. Het herkennen van de ziekte van Lyme kan soms jaren duren, zoals natuurgeneeskundig therapeut Carola Keizer heeft ondervonden bij haar eigen vader: “Opeens zag ik alle verbanden, mijn vader had de ziekte van Lyme” Schrijfster Patricia Vorstenbos ging jarenlang door een medische mallemolen voordat de juiste diagnose, de ziekte van Lyme, werd gesteld: “Vertrouwen in jezelf is essentieel om te overleven”

De ZorgWijzer heeft daarom een stappenplan gemaakt om een tekenbeet te voorkomen en te controleren. Hieronder allereerst een schematisch overzicht van het stappenplan:

Stappenplan voorkomen en controleren tekenbeet

Stap 1 – Voorkomen

Er zijn diverse voorzorgsmaatregelen die je kunt nemen om een tekenbeet zoveel mogelijk uit te sluiten. Zeker voor mensen die veel in de natuur komen of in de tuin werken kunnen deze tips helpen bij het voorkomen van een tekenbeet:

  • Vermijd (indien mogelijk) dichte begroeiing en struikgewas
  • Bedek je huid: draag dichte schoenen, een lange broek en lange mouwen. Stop de broekspijpen in je sokken en je shirt in je broek.
  • Onbedekte huid insmeren met DEET (30 tot 50 procent).
  • Als extra maatregel kun je overwegen om je kleding in te spuiten met een insectenwerend middel, zoals Permitrine of DEET kledingspray.
  • Voor langere trips of vakanties: neem een tekenverwijderaar en EHBO-set mee.

Stap 2 – Controle en herkenning

Nadat je in de natuur (bos of tuin) bent geweest is het raadzaam om jezelf en je kleding te (laten) controleren op teken. Teken kunnen overal gaan zitten en bijten, maar geven vaak de voorkeur aan plekjes bij de liezen, knieholtes, bilspleet, oksels, achter de oren, rond de haargrens en aan de randen van het ondergoed. Bij de controle kun je gebruik maken van de zogenaamde systematische tekencontrole (pdf) (bron: stigas). Controleer tot slot ook je kleding op teken.

Het herkennen van een teek is nog lang niet altijd even eenvoudig. De teek is erg klein en kan gemakkelijker over het hoofd worden gezien. Een teek die net heeft gebeten, ziet er uit als een klein zwart puntje. Een teek die zich aan het volzuigen is, kan groeien tot de grootte van een erwt. Als een teek op het lichaam is geconstateerd, ga je verder naar Stap 3.

Stap 3 –Verwijderen

Zodra de teek is herkend, dient deze zo snel mogelijk, maar op een goede manier, verwijderd te worden:

  • Snel verwijderen: dit verkleint de kans dat de teek bacteriën kunnen overdragen die een infectieziekte kunnen veroorzaken. Hoe eerder de teek verwijderd wordt hoe kleiner de kans op besmetting en de ziekte van Lyme.
  • Gebruik geen olie, alcohol of vuur om de teek te irriteren of om de verwijdering te vergemakkelijken.
  • Verwijder de teek het liefst met een speciale tekenverwijderaar, zoals een tekenlepel, tekenpen, tekenhaak of tekentang. Gebruik alleen een pincet als een speciale tekenverwijderaar niet binnen korte termijn beschikbaar is.
  • Pak de teek vast, zo dicht mogelijk op de huid bij de kop van de teek en trek de teek langzaam uit de huid zonder de teek te draaien, te knijpen of te beschadigen.
  • Desinfecteer de plek waar de teek heeft gebeten. Gebruik hiervoor alcohol (70 procent) of jodium. Desinfecteer ook de tekenverwijderaar met kokend water.
  • Noteer de tijd, plaats en datum van het opmerken van de tekenbeet. Probeer ook in te schatten wanneer de teek (op z’n vroegst) kan hebben gebeten. Illustreer en/of beschrijf ook de plek op het lichaam waar de teek heeft gebeten en waar je de teek vermoedelijk hebt opgelopen.
  • Ga na of de teek langer of korter dan 24 uur op de huid heeft gezeten. En vervolg naar Stap 4.

Melding maken (optioneel): bij een tekenbeet kun je een melding maken via tekenradar.nl.

Stap 4 – huisarts, markeren en nacontrole

Als de teek langer dan 24 uur op de huid heeft gezeten, is het volgens het RIVM raadzaam om te overleggen met de huisarts of behandeling wenselijk is. De huisarts kan bijvoorbeeld een antibioticakuur voorschrijven. Is de teek binnen 24 uur weggehaald? Hou dan de gebeten plek drie maanden lang in de gaten. Het ontstaan van een rode ring of andere (griepachtige) klachten zouden kunnen wijzen op besmetting. Wees alert hierop. De rode ring kan er op verschillende manieren uitzien.

Bij het ontstaan van een rode ring dient men zo snel mogelijk contact te zoeken met de huisarts.

Bronnen:
https://www.tekenradar.nl/teken/teken
http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2016/Ruim_helft_van_alle_tekenbeten_in_juni_en_juli
www.zorgwijzer.nl/zorgverzekering-2018/week-van-de-teek

Geschreven door:
Annelies Kietselaer

Categorie
Lyme Nieuws

Delen:

Populair artikel: