31 januari 2017

“Yoga geeft mensen met kanker houvast”

Docent H-yoga Josette van Leeuwen

Tien jaar geleden ontwikkelde Josette van Leeuwen (55) een milde yogastijl met veel ontspanningsoefeningen, speciaal voor mensen met kanker. Inmiddels wordt deze zogeheten H-yoga op 25 verschillende locaties in Nederland aangeboden. Con Amore volgt een les in Amsterdam.

Buiten kleuren miljarden sneeuwvlokjes de stad wit. De kale takken, het ijs in de grachten, de yogastudio in Oud-West. Een aantal deelnemers ligt al uitgestrekt op de mat. Comfortabel met een kussen onder het hoofd, een bolster onder de knieën. Ogen gesloten. Op de achtergrond klinkt rustgevende meditatiemuziek.

Ik zoek een plek in de kring. Zo liggend op de mat voel ik een diep respect voor de mensen om mij heen. Zij vechten om kanker te overwinnen. Trotseren kou, pijn en vermoeidheid om hier te zijn. Blijkbaar halen zij veel uit deze yoga.

“Word je bewust van je lichaam.” De stem van Josette doorbreekt mijn gedachtestroom. “Richt je aandacht op de plekken waar je lichaam de vloer raakt. Focus je op je ademhaling. Zeg tegen jezelf: ik stel me open voor wat zich aandient.” We ademen diep in en uit. We zuchten. Het Boeddhabeeld in de vensterbank lijkt ons bemoedigend toe te knikken.

Artikel gaat verder onder de foto’s

Foto Maarten Nauw

Foto Maarten Nauw

Glimlach naar pijn
“In moeilijke tijden wil je het liefst de deur dicht doen. Maar het ontkennen van wat er is kost energie. Glimlach daarom naar de delen in je lichaam die het hard nodig hebben. Glimlach naar de pijntjes. Naar de angstige gedachten. Adem een glimlach naar je binnenste, en adem ballast uit. Met een glimlach creëer je een positieve mindset.”

We maken het lijf los en sterker met milde oefeningen, liggend op de rug. We roteren enkels en knieën. Draaien schouderbladen los. We trainen buik- en beenspieren. “Als het te zwaar is doe je een stapje terug of stop je”, zegt Josette. Even later staat iedereen op de mat, gezichten richting elkaar, ogen gesloten. “Visualiseer een bal van licht. Maak een kommetje van je handen, grijp het licht en druk het in je hart”, is het verzoek.

Josette sluit de les af met een zonnegroet, eindontspanning en laatste boodschap. “Volgens het Taoïsme biedt een innerlijke glimlach de garantie voor een lang en gelukkig leven. En uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vreugde een positieve invloed heeft op het zenuwstelsel. Neem de glimlach daarom mee naar huis. Namaste.”

Foto Maarten Nauw

Foto Maarten Nauw

Zelfliefde
“Deze yoga maakt zoveel in mij los”, vertelt Loesje van Zijl-van Hees (59) na afloop van de les. Ze heeft tranen in haar ogen. “Vandaag legde ik mijn handen op de plekken waar mijn borsten zaten. Ik voelde de warmte naar binnen stromen. Het was alsof ik mezelf liefde gaf.” Ze is hier voor de tweede keer. “Je kunt wel wat positiviteit gebruiken als je kanker hebt en je borsten kwijt bent. De oncoloog vertelt je alleen – op zakelijke toon – hoeveel kans je hebt om te overleven.”

Deelneemster Loesje van Zijl-van Hees in gesprek met Marijke van der Linde. Foto Maarten Nauw

Voorheen volgde Loesje ergens anders yoga, maar dat was zwaar. “Het kostte zóveel inspanning: ik kwam niet bij mijn gevoel. Ook raakte ik regelmatig uit balans, omdat ik een tijdje met één borst leefde. Hier zijn de oefeningen zacht en houdt de docent rekening met je beperkingen.” Ook de thema’s, zoals de glimlach, ondersteunen Loesje. “Je staat er de rest van de week ook bij stil. Veel glimlachen, is mijn voornemen de komende dagen.”

Een stukje lichter
Marianne Ochsendorf (31) volgt al een jaar H-yoga. Ook zij kreeg borstkanker, toen ze zwanger was van haar zoontje. Het was een heftige periode. “Ik werd geconfronteerd met zowel het leven als de dood. Gelukkig overleefden mijn zoon en ik het. Maar na alle ellende en behandelingen dacht ik: kan ik nog wel ontspannen?”

Met deze yoga lukt dat. “Ik stond vanmorgen op met vermoeidheid en een hoofd vol angstige gedachten. De eerste vijf minuten op de mat maakte ik me zorgen over pijn in mijn rug: de kanker zal toch niet terug zijn? Nu voel ik me een stukje lichter. Deze yogastudio voelt als een witte, lichte oase waar angsten wegvloeien.”

Deelneemster Winefred Treurniet na de les. Foto Maarten Nauw

Deelneemster Jacqueline de Schutter na de les. Foto Maarten Nauw

In het hier en nu
Wat Marianne hier leert, past ze toe in het dagelijks leven. Dingen met aandacht doen bijvoorbeeld. Óf stofzuigen, óf thee drinken, óf spelen met haar zoontje. Een ding tegelijk. “Wordt het me allemaal teveel? Dan vertraag ik nog meer en focus ik me op mijn ademhaling. Yoga leert mij in het hier en nu zijn, waardoor angstige gedachten over de toekomst minder binnenkomen. Het geeft houvast.”

Ook de fysieke oefeningen vindt Marianne prettig. “Mijn lijf is verzwakt door de behandelingen. Zo bouw ik weer kracht op. Wat ik ook fijn vind: je deelt iets met elkaar, zonder woorden. Als kankerpatiënt voel je je vervreemd van de ‘echte’ wereld. Een blik hier zegt: ik begrijp wat je doormaakt.”

“Kanker confronteert je met eindigheid en roept existentiële vragen op. Daar geeft de yogafilosofie antwoorden op: je mag er zijn, je leven is de moeite waard en er is meer tussen hemel en aarde”, vertelt Josette. Zij richtte tien jaar geleden de stichting Yoga en Kanker op nadat zij zelf van kanker genas.

Josette: “Borstkanker, een miskraam, een borstamputatie, de scheiding met mijn man en de dood van mijn moeder: binnen korte tijd verloor ik bijna alles wat ik had. Ik ging door een diep dal. Toen ik op de bodem zat, ontdekte ik yoga. Het hielp mij pijn verwerken en herstellen. Het bracht me terug naar de basis, naar wie ik ben en wat ik wil in het leven.”

Docent en oprichtster van H-yoga Josette van Leeuwen. Foto Maarten Nauw

Milde yoga
Na het afronden van een yoga-opleiding ontwikkelde Josette H-yoga. Deze yoga kent milde fysieke oefeningen die makkelijk aan te passen zijn aan de beperkingen van de deelnemer, maar bestaat voornamelijk uit ontspannings- en ademhalingsoefeningen. Ook visualisaties en affirmaties komen aan bod. De H staat voor de zachte yogastijl: ‘hatha’ en voor ‘helen’. Josette: “Met H-yoga laat je spanningen los, kom je tot rust en versterk je je innerlijke kracht.”

Zoveel mogelijk mensen met kanker in contact brengen met yoga, het is Josette’s levensdoel geworden. Ze leidt landelijk H-yogadocenten op en geeft workshops op congressen en seminars. In Amsterdam onderhoudt ze contacten met maatschappelijk werkers, psychologen, huisartsen en verpleegkundigen in ziekenhuizen. In andere steden of dorpen zijn de plaatselijke H-yogadocenten daar verantwoordelijk voor.

Steeds meer artsen verwijzen door
Josette: “Steeds meer artsen verwijzen door. Dat was tien jaar geleden wel anders. Jongere artsen zijn vertrouwder met yoga. Maar dat is Amsterdam. In de ‘bijbelbelt’ is het een ander verhaal. Geeft niet: daarom is de stichting er: om deuren te openen.”

Het liefst ziet Josette ook H-yogadocenten in het ziekenhuis. Naast de diëtist en fysiotherapeut. “Specialisten zijn druk. Ze halen zo snel mogelijk de tumor eruit, passen verdere ingrepen toe en je bent klaar. Wij kunnen het stukje erna invullen. Mensen met kanker vallen na de behandeling vaak in een zwart gat. Ze voelen zich nog kwetsbaar en het leven oppakken is zwaar. Goede nazorg is daarom belangrijk.”

KADER
Wereldwijd onderzoeken steeds meer wetenschappers de effecten van yoga bij kanker. Het VUmc analyseerde de originele data van een aantal van deze onderzoeken als één geheel, voor een nog betrouwbaarder resultaat. Het onderzoek richtte zich op vrouwen met borstkanker. Daaruit bleek dat stress, angst en depressie aanzienlijk verminderen. Ook had yoga een positief effect op de levenskwaliteit, het emotionele en sociale welbevinden en energieniveau van de vrouwen.

Geschreven door:
Marijke Van Der Linde

Categorie
Behandelmethoden Nieuws

Delen:

Populair artikel: