6 juli 2016

“De maatschappij staat steeds meer open voor complementaire geneeswijzen”

Alternatieve geneeswijzen worden steeds vaker wetenschappelijk onderzocht. En dat is goed nieuws. Want als de werking eenmaal bewezen is, krijgt het eerder een plek in het zorgverzekeringspakket en verwijst een reguliere arts een patiënt sneller door naar een alternatief genezer. Epidemioloog Hessel Peters Sengers (32) werkzaam op de afdeling niertransplantatie in het AMC geeft een kijkje in de keuken van de wetenschap.

Wat houdt je werk precies in?
“Als epidemioloog probeer ik te voorspellen hoe en wanneer bepaalde ziektes uitbreken en hoe dat voorkomen kan worden. Ik richt mij niet op de diagnose en behandeling van een individu, zoals een arts. Ik onderzoek wie de ziekte krijgen en welke factoren daar mogelijk, op grote schaal, een rol bij spelen.”

Wat onderzoek je?
“Ik werk in het AMC op de afdeling niertransplantatie. Over een half jaar promoveer ik. Ik onderzoek wat de effecten zijn van een niertransplantatie bij ouderen. Met dit onderzoek krijgt een arts beter inzicht in wie er wel of niet geschikt is voor zo’n operatie. Een niertransplantatie is ook bij ouderen effectief, blijkt uit mijn onderzoek. Maar ouderen met meerdere chronische ziektes kunnen er beter vanaf zien. Dan zijn de risico’s van de operatie erg groot en kunnen de bijwerkingen van medicijnen hen zo dusdanig beïnvloeden, dat dit ten koste gaat van de levenskwaliteit.”

Waarom koos je voor deze afdeling?
“De uitkomst van mijn onderzoek hier is heel tastbaar. Iets werkt wel, of niet. Het kan meteen toegepast worden in de praktijk. Dat is anders dan bij bijvoorbeeld depressie. Dat kun je niet goed meten, omdat het zo complex is. Je kunt geen bloed prikken om te zien of iemand het heeft.”

Staat onderzoek naar alternatieve geneeswijzen nog in de kinderschoenen?
“Best wel. Dat komt omdat in de reguliere wereld van oudsher wordt beredeneerd: je moet eerst aantonen dat een methode werkt en het dan pas toepassen. In de complementaire wereld evolueert een methode in de praktijk. Maar de maatschappij staat steeds meer open voor complementaire therapiesoorten. Dat komt denk ik onder andere omdat de patiënt steeds meer zelf op onderzoek uit gaat. Door internet worden ideeën sneller verspreid. Dit zeg ik wat voorzichtig, omdat het een aanname is. Ik heb er geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan…Maar ik denk ook dat reguliere artsen er veel meer voor open staan dan vroeger.”

Wordt er ook meer onderzoek naar alternatieve geneeswijzen gedaan?
“Ja. Onder andere door de onafhankelijke onderzoeksorganisatie TNO. Maar ook ZonMw, een belangrijk onderzoeksinstituut dat onder andere in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport werkt. De overheid heeft er belang bij om de complementaire geneeswijzen te toetsen. Op die manier voorziet zij in behoeften van de maatschappij. Het doel is om alternatieve therapieën die als effectief zijn bewezen naast de reguliere geneeskunde aan te bieden in het zorgverzekeringspakket. Dat zal de samenwerking tussen de reguliere en complementaire wereld bevorderen. Een huisarts verwijst een patiënt sneller door naar bijvoorbeeld een homeopaat als het effect van de therapie bewezen is.”

Welke alternatieve geneeswijze is veel onderzocht?
Homeopathie. Wetenschappers vinden deze therapie interessant, omdat de werking een mysterie is. De werkzame stof is zo vaak verdund dat het moleculair gezien niet meer aanwezig is. Een arts zegt in zo’n geval: dan werkt het niet. Homeopaten zeggen: jullie onderzoeksmethode is beperkt. Er zitten trillingen in het medicament die een bepaalde werking stimuleren. Homeopathie is onderzocht via de meest betrouwbare onderzoeksmethode, de meta-analyse, door een van de meest vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften ter wereld: The Lancet. Het resultaat? Het heeft effect. Geen groot effect, maar er is wel een significant verschil ten opzichte van placebo. Er is alleen geen onomstotelijk bewijs gevonden dat het daadwerkelijk bepaalde klachten verhelpt. Daarom onderzocht The Lancet het een paar jaar later weer.”

Wat kwam er uit dat onderzoek naar voren?
“Meer dan honderd onderzoeken zijn opnieuw geïncludeerd in een meta-analyse. Uiteindelijk werden 89 daarvan toch niet als betrouwbaar gezien. Ze voldeden niet aan de allerhoogste kwaliteitseisen. De conclusie: de klinische effecten van homeopathie lijken eerder op placebo-effecten. Dan rijst de vraag: waarom zijn er zoveel onderzoeken afgekeurd en op welke gronden? Het kan bijvoorbeeld best zijn dat de onderzoekers aanhangers zijn van reguliere geneeskunde. Wetenschap is een ongoing proces. Wat moeten we nu geloven? Sommige dingen kunnen we niet zien met het blote oog, maar werken toch. Denk maar aan mindfulness. Het is overigens wel degelijk bewezen dat mindfulness effectief is. Maar hoe het precies werkt blijft vooralsnog ook een mysterie.”

Vind jij dat alternatieve geneeswijzen meer onderzocht moeten worden?
“De vraag is natuurlijk: als iets werkt, is het dan nog wel belangrijk om het werkingsmechanisme te achterhalen? Maar waarom zou je het níet onderzoeken? De huidige wetenschap laat ook allerlei vragen onbeantwoord. Wat ik ook interessant vind om te onderzoeken: kun je die hoge kwaliteitseisen, die zijn ontwikkeld om reguliere geneeswijzen te controleren, wel toepassen op alternatieve geneeswijzen?”

Checklist
Het is interessant dat er steeds meer wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar alternatieve geneeswijzen. Maar hoe weet je of de onderzoeken (die je op het internet vindt) betrouwbaar zijn? Daarop krijg je volgende keer antwoord. Met hulp van Hessel stellen we een checklist samen om de betrouwbaarheid van wetenschappelijk onderzoek te controleren.

Geschreven door:
Marijke Van Der Linde

Categorie
Thema onderwerpen wetenschap

Delen:

Populair artikel: