30 augustus 2016

Pas jij al positieve psychologie toe in jouw praktijk?

Hoe komt jouw cliënt in z’n kracht? Hoe kan je cliënt na elke sessie meer welbevinden ervaren? Nodig je cliënt uit zijn of haar krachten, capaciteiten en mogelijkheden te ontdekken en in te zetten. positieve psychologie is de wetenschappelijke stroming in de psychologie die daarbij kan helpen. Deze nieuwe stroming nodigt de therapeut niet alleen uit om vanuit een andere invalshoek naar zijn of haar cliënt te kijken, maar ook om de toepassingen zelf te doen. Practise what you preach.

Hoe kan je dit aanpakken? We geven een vijftal tips die gebaseerd zijn op de well-being theory van de Amerikaanse psycholoog Martin Seligman. Daarnaast geven we een vijftal toepassingen van elk van de elementen van Seligman’s theorie: Het Plezierige Leven, Het Goede Leven, Positieve Relaties, Het Zinvolle Leven en Iets Bereiken in je Leven. De theorie en 200 toepassingen zijn beschreven in het recent verschenen boek Positieve Psychologie – De toepassingen van Fredrike Bannink, klinisch psycholoog. In dit artikel geeft zij helder commentaar.

Lees ook: Handboek voor de Optimist

Tip 1 Schenk aandacht aan klachten én krachten
Iedere therapeut heeft via zijn of haar studie, cursus of (basis)kennis geleerd hoe je de problematiek moet aanpakken. Met de positieve psychologie maak je een combinatie van aandacht voor klachten én krachten. Zo besteed je ook tijd aan iemands sterke kanten. “In de reguliere psychologie gaat het bijvoorbeeld bij mensen die suïcidaal zijn vaak over waarom zij dood willen. Maar de persoon in kwestie is er nog wel. Minstens 50% van deze gesprekken zou moeten gaan over de redenen waarom die persoon nog leeft,” aldus Bannink.

Tip 2 Onderzoek wanneer je cliënt veerkracht heeft getoond
Veerkracht is de mate waarin het lichaam of de geest redelijk tot goed blijft functioneren tijdens of na een schokkende gebeurtenis. De meeste mensen zijn veerkrachtig, lang niet iedereen ontwikkelt na een heftige ervaring een stoornis. “De focus op veerkracht kan mensen en ook therapeuten helpen de sterke kanten van zichzelf of hun cliënten te ontdekken en aan te moedigen. Alleen de aandacht richten op wat er niet goed gaat, kan juist een ontmoedigend effect hebben,” vertelt Bannink. Met positieve psychologie onderzoek je wanneer en hoe iemand veerkracht heeft getoond.

Tip 3 Kijk naar posttraumatische groei
Aan het idee dat je iets positiefs kunt halen uit een nare ervaring of zelfs kan groeien als mens wordt nog maar weinig aandacht besteed. Het is een misverstand om te menen dat iedereen alleen maar slechter wordt van een nare of traumatische ervaring. Sommigen komen er zelfs beter uit. Niet het meemaken van de ervaring zelf, maar hoe ze met de ervaring zijn omgegaan heeft hen laten groeien. Vraag je cliënt bijvoorbeeld wat het hen aan positiefs heeft opgeleverd. “Mensen verleggen na bijvoorbeeld traumatische ervaringen vaak hun prioriteiten: ze schenken meer aandacht aan hun relaties of aan de natuur. Soms heb je echt rottigheid moeten meemaken om daarna op een bepaald vlak te groeien,” vertelt Bannink.

Tip 4 Zoek naar wat werkt voor je cliënt
De toepassingen van de positieve psychologie zijn willekeurig te gebruiken. Het is aan jou als therapeut om samen met je cliënt te kijken welke toepassingen het meest bruikbaar kunnen zijn. Zoek naar de juiste toepassing, dat is voor iedere persoon uniek. “Dankbaarheid is bijvoorbeeld een belangrijke beschermende factor tegen psychische stoornissen en werkt preventief tegen het ontstaan van depressie,” aldus Bannink.

Tip 5 Wees nieuwsgierig hoe de cliënt in de plussen kan komen
Veel therapieën zijn probleemgericht. Ze hebben tot doel dat de cliënt uit de minnen komt. Maar de cliënt uitnodigen in de plussen te komen heeft meerwaarde, want in de plussen zit het welbevinden. Bovendien bouwt de cliënt een buffer op tegen terugval van bijvoorbeeld te veel eten, drugs gebruik, depressie of angst. “Als je een tuin vol met onkruid hebt en je wil van het onkruid af dan moet je wieden. Je doet je best en gaat wieden, wieden, wieden. Wat hou je over? Een kale tuin. Voor een mooie volle tuin moet je dus meer doen: zorgen voor zon, water, goede aarde, mest, plantjes en bloemen. De kans op terugval is veel kleiner als je ruim in de plussen zit. Een dagbesteding, werk, goede vrienden, gezond eten, sporten enzovoort zorgen voor een mooie tuin,” zegt Bannink. “Mocht er dan toch nog wat onkruid de kop opsteken, dan is dat snel weer weggewerkt.” Ontdek dus de sterke kanten van je cliënt en wat werkt in zijn of haar leven en nodig hem of haar uit in de plussen te komen.

 

De well-being theory van Seligman kent vijf elementen:
1. Het Plezierige Leven
2. Het Goede Leven
3. Positieve Relaties
4. Het Zinvolle Leven
5. Iets Bereiken in je Leven

Elk element kent een groot aantal toepassingen voor jouw specifieke cliënt. We geven hieronder bij elk element een toepassing, allen afkomstig uit het boek Positieve Psychologie – De toepassingen (Bannink, 2016).

Herinner jezelf op je best
Deze oefening komt uit het element Het Plezierige leven en gaat over het ervaren van positieve gevoelens: in hoeverre voel je je gelukkig en tevreden?

Denk terug aan een bepaalde tijd, recent of langer geleden, waarin je op je best was. Herinner je waar je was, met wie en wat je dacht, deed en voelde. Het kan gaan om een verjaardag, trouwerij, een geslaagd sollicitatiegesprek of een moment waarop je iets belangrijks voor elkaar kreeg. Je kunt deze toepassing doen met behulp van een fotoalbum, dingen die je meegenomen hebt van vakantie, medailles, belangrijke brieven of diploma’s. Herhaal de details van de positieve gebeurtenis in gedachten en beleef het opnieuw, alsof je naar een film kijkt. Ga niet analyseren waarom het precies positieve emoties opriep, want dat zorgt niet echt voor het genieten ervan en is ook iets nodig. Deze toepassing zorgt voor meer positieve emoties en meer zelfvertrouwen.

 

 

Zet je sterkste kant op een nieuwe manier in
Deze oefening komt uit het element ‘Het Zinvolle Leven’ en gaat over een leven waarin het niet alleen over jezelf gaat, maar ook over iets wat hoger of groter is dan jijzelf, een goed doel en altruïsme.

Het inzetten van je sterkste kanten zorgt voor blijvend welbevinden. Ga na wat jouw sterke kanten zijn. Maak dan tijd om een of meerdere van je sterke kanten op een nieuwe manier in te zetten, op het werk, thuis of in je vrije tijd. Als een van je sterke kanten creativiteit is, ga dan bijvoorbeeld een verhaal of gedicht schrijven. Ga na afloop na hoe je je voelde voor, tijdens en na de activiteit. Was het een uitdaging of was het juist makkelijk? Ging de tijd snel voorbij (was er sprake van flow)? Wil je de activiteit herhalen? Bedenk dat de positiviteit die ontstaat als je nieuwe manieren vindt om je sterkste kanten in te zetten, blijvend is.

 

 

Zoek sterke kanten van de omgeving
Deze oefening komt uit het element ‘Positieve Relaties’ en gaat over warme, vertrouwensvolle relaties met anderen, het bekommeren om hun welzijn, het vermogen empatisch te zijn en affectie en intimiteit te ervaren, en begrip te hebben voor geven en nemen in menselijke relaties.

Een punt van kritiek op de positieve psychologie is dat er voornamelijk naar individuele sterke kanten gekeken wordt en niet naar sterke kanten van de omgeving. Kijk daar dus ook naar: wie en wat zijn je hulpbronnen? Met wie heb je een positieve relatie? En wie en wat zorgt er juist voor dat je niet optimaal functioneert? Met wie heb je een negatieve relatie? Door dit in kaart te brengen kan je een plan maken voor persoonlijke groei.

 

 

Bedank vanuit je toekomstige zelf
Deze toepassing komt uit het element ‘Het Goede Leven’ en gaat over betrokkenheid bij je werk, relaties en hobby’s.

Doe iedere dag iets waarvoor je toekomstige zelf je zal bedanken. Zorg goed voor jezelf en zoek dingen die je vandaag kunt doen, zoals wandelen, gezond eten, iets leren, of iets aardigs voor een ander.

 

 

Zoek naar eerdere successen
Deze toepassing komt uit het laatste element ‘Iets Bereiken in je Leven’ en gaat over succes; het gelukkig worden van succes, maar ook hoe positieve emoties voor succes zorgen.

Zoek naar eerdere successen in je leven of in hoe je omging met moeilijke situaties. Wees nieuwsgierig en stel jezelf de volgende competentievragen: Hoe lukt me dat? Wat deed ik toen precies? Hoe kwam ik op dat goede idee? Welke talenten, sterke kanten en hulpbronnen gebruikte ik toen? Vraag ook: Wat daarvan kan ik in mijn huidige situatie weer toepassen?

Geschreven door:
Emily Mattaka

Categorie
Psychologie Thema onderwerpen

Delen:

Populair artikel: