18 januari 2017

De valkuil van afleiding. En hoe je er weer uit komt

Voor een goede therapeutische relatie is het belangrijk dat je als therapeut een open en empathische houding hebt tegenover je cliënten. Inzicht in je eigen (problematische) reacties en overtuigingen is daarbij cruciaal en vergroot jouw professionaliteit. Het Enneagram kan een handig instrument zijn om deze (problematische) reacties en overtuigingen bij jezelf op te sporen en te gebruiken tijdens de behandeling.

Het Enneagram bestaat uit negen persoonlijkheidstypen die onderling weer verdeeld zijn in drie categorieën; de doeners (Een, Acht en Negen), de voelers (Twee, Drie en Vier) en de denkers (Vijf, Zes en Zeven). Wil je weten wat jouw persoonlijkheidsstijl is? Doe dan hier een test. Elke keer bespreken we een van de persoonlijkheidstypen van het Enneagram en de valkuilen die je kan tegenkomen in contact met cliënten. In dit artikel bespreken we type Zeven.

Enneagram van persoonlijkheidstypen. Infographic Con Amore. Foto's 1, 2, 6, 8 Maarten van Engelen

De Zeven wordt ook wel omschreven als de Enthousiasteling, de Optimist, de Avonturier of de Genieter. Zevens zijn opgewekt, veelzijdig, levenslustig en nieuwsgierig. Het zijn echte levensgenieters. Ze houden van mensen, feestjes en al het moois dat het leven te bieden heeft. Ze zijn altijd op zoek naar nieuwe dingen en houden graag hun opties open. Ze zijn gericht op de externe wereld en hebben meer met objecten en ervaringen dan met de innerlijke beleving. Zevens zijn bang voor een negatieve gemoedstoestand en vermijden deze pijnlijke gevoelens door veel activiteiten te plannen en afleiding te zoeken. Een bezige geest heeft geen tijd voor zelfreflectie, en dus ook niet voor lastige en pijnlijke gevoelens.

De Kindertijd
Zevens hadden al heel jong het gevoel afgesneden te zijn van hun koesterende moederfiguur. Als reactie hierop besloten ze zichzelf dan maar te koesteren en voor hun eigen behoeften te zorgen. Daarnaast verliep de separatiefase, het onafhankelijk worden van de moeder, heftiger bij Zevens dan bij andere kinderen. Een manier om met deze separatie-fase om te gaan, was focussen op ‘overgangsobjecten’ zoals speelgoed, spelletjes doen, spelen met andere kinderen. Oftewel afleiding zoeken in objecten en ervaringen. Als Zevens volwassen zijn lijkt het alsof ze nog steeds op zoek zijn naar deze overgangsobjecten. De behoefte om zichzelf af te leiden vormt de basis van de identiteit van de Zeven en voedt de basisangst namelijk frustratie, angst en pijn te moeten voelen.

Belemmeringen in de therapeutische relatie
Als Zevens niet werken aan hun angst tekort te komen of pijn te voelen, kan dit leiden tot ontevredenheid, rusteloosheid en problemen met planning. Ze zien hun eigen pijnlijke gevoelens niet onder ogen, waardoor het moeilijk is de pijn van anderen te erkennen. Ze zijn daarnaast teveel gericht op hun eigen sterke punten en bagatelliseren hun fouten. Wat ze ook doen, ze zijn nooit tevreden. Ergens anders is het altijd beter.

In de therapeutische relatie kan dit tot uiting komen door:

  • Slecht time-management waardoor behandelingen te laat beginnen of te lang uitlopen.
    (zie oefening 1 hieronder)
  • Geen aandacht voor de pijnlijke gevoelens en angst van de cliënt of deze bagatelliseren
    (zie oefening 2 hieronder)
  • Snel afgeleid zijn tijdens behandelingen
    (zie oefening 3 hieronder)

De weg naar zelfverwezenlijking
Zelf-verwezenlijkte Zeven worden niet meer beheerst door hun basisangst tekort te komen of overspoeld te raken door pijnlijke emoties. Ze hebben geen externe ervaringen of objecten nodig om zich vervuld en tevreden te voelen. Ze waarderen de dingen die aanwezig zijn.

De weg naar zelfverwezenlijking gaat niet vanzelf. Er is moed voor nodig om de confrontatie met jezelf aan te gaan en overtuigingen los te laten waar je al je hele leven in gelooft. Maar oefening baart kunst zeggen ze. Voor Zevens kunnen de onderstaande oefeningen nuttig zijn op de weg naar zelfverwezenlijking.

Oefening 1. Time-management
Plan aan het begin van elke dag wat je precies gaat doen. Maak een lijst met wat je allemaal moet doen. Kies bijvoorbeeld vijf taken met de grootste prioriteit. Zorg ervoor dat je voor behandelingen 10 minuten eerder aanwezig bent, zo ben je altijd op tijd. Check op een vast moment je mail in plaats van tussendoor. Zo wordt je niet afgeleid tijdens je bezigheden. Leer jezelf een vaste routine aan, zodat je hoe lang alles duurt; van opstaan tot boodschappen doen en mails beantwoorden.

Oefening 2. Meditatie en/of mindfulness
Meer aandacht voor de pijnlijke gevoelens van anderen begint bij het erkennen en ervaren van je eigen gevoelens. Probeer niet constant te vluchten in activiteiten maar plan een moment per dag waarbij je helemaal niets doet. Je kunt gaan mediteren of mindfulness oefeningen gaan doen om te leren voelen en ervaren wat er speelt zonder overspoeld te raken of je gevoelens weg te drukken. Hoe meer je op je gemak bent met je eigen gevoelens, hoe makkelijker het is de gevoelens van de cliënt te erkennen en ervaren.

Oefening 3. Concentratie
Oefen je concentratie, zodat je erachter komt waardoor je wordt afgeleid. Wat zijn de triggers? Kies een activiteit uit en probeer je te concentreren. Als je gedachten afdwalen of je merkt dat je bent afgeleid, breng je je aandacht weer terug naar waar je mee bezig was. Oefen dit zoveel mogelijk. In het begin zal het nog niet zo goed gaan, maar oefening baart kunst. Op een gegeven moment zal het duidelijk worden wat jouw triggers zijn waardoor je wordt afgeleid. Is het vermoeidheid, gedachten, honger, bepaalde geluiden, nieuwe ideeën?

 Lees hier meer over de andere typen van het Enneagram

Bronnen
De wijsheid van het Enneagram door Don Richard Riso & Russ Hudson
From Fixation to Freedom – The Enneagram of Liberations door Eli Jaxon-Bear
The Everything Enneagram Book door John Waters & Ronna Phifer-Ritchie

Test
Test hier welk type jij bent!

Geschreven door:
Annelies Kietselaer

Categorie
Enneagram Thema onderwerpen

Delen:

Populair artikel: