8 november 2016

De valkuil van onkwetsbaarheid. En hoe je er weer uit komt

De onkwetsbaarheid van persoonlijkheidstype 8 van het Enneagram

Voor een goede therapeutische relatie is het belangrijk dat je als therapeut een open en empathische houding hebt tegenover je cliënten. Inzicht in je eigen (problematische) reacties en overtuigingen is daarbij cruciaal en vergroot jouw professionaliteit. Het Enneagram kan een handig instrument zijn om deze (problematische) reacties en overtuigingen bij jezelf op te sporen en te gebruiken tijdens de behandeling.

Het Enneagram bestaat uit negen persoonlijkheidstypen die onderling weer verdeeld zijn in drie categorieën; de doeners (Een, Acht en Negen), de voelers (Twee, Drie en Vier) en de denkers (Vijf, Zes en Zeven). Wil je weten wat jouw persoonlijkheidsstijl is? Doe dan hier een test. Elke keer bespreken we een van de persoonlijkheidstypen van het Enneagram en de valkuilen die je kan tegenkomen in contact met cliënten. In dit artikel bespreken we type Acht.

Enneagram van persoonlijkheidstypen. Infographic Con Amore. Foto's 1, 2, 6, 8 Maarten van Engelen

De Acht wordt ook wel omschreven als de Uitdager, de Baas, de Leider of de Onafhankelijke. Achten zijn zelfverzekerd, resoluut, beschermend en vindingrijk. Ze houden ervan zichzelf uit te dagen, risico’s te nemen en deinzen er niet voor terug verandering aan te brengen in hun leven als dat nodig is. Ze zijn energiek en drukken graag ergens hun stempel op. In groepen en op hun werk nemen ze de leiding en zijn niet bang de confrontatie aan te gaan. Achten kunnen niet tegen onrechtvaardigheid en nemen het dan ook op voor de onschuldigen. Ze hebben de neiging om hun gevoel voor rechtvaardigheid en de waarheid meteen te uiten en hebben dan niet altijd door dat ze heftig overkomen op anderen. Achten willen niet beheerst of gecontroleerd worden en zijn erop gericht hun eigen macht te behouden. Ze komen sterk en assertief over en vinden het moeilijk om zich kwetsbaar op te stellen in intieme relaties.

De Kindertijd
Achten hadden als kind het gevoel dat het gevaarlijk was om hun kwetsbaarheid te tonen. Dat dit zou leiden tot afwijzing, verraad en pijn. Ze bleven op hun hoede en hielden hun dekking in stand. Achten zijn als kind snel groot geworden. Ze vroegen zich al jong af hoe ze moesten overleven in een gevaarlijke en harteloze wereld. Ze worstelden met gevoelens verraden te zijn door de mensen dichtbij hen. Achten waren avontuurlijke en assertieve kinderen, dit bracht hen nogal eens in de problemen. Maar in plaats van in te schikken, verdedigde ze zichzelf met een aanval en een houding van ‘ze kunnen me allemaal wat’. De behoefte om zichzelf onkwetsbaar op te stellen vormt de basis van de identiteit van de Acht en voedt daarmee ook de basisangst namelijk beheerst en gecontroleerd te worden door anderen.

Belemmeringen in de therapeutische relatie
Als Achten niet werken aan hun angst beheerst en gecontroleerd worden, kan dit leiden tot zelfverheerlijking, dominantie en agressie. Ze hebben het gevoel dat ze zich tegen alles en iedereen moeten beschermen ten koste van intimiteit, genegenheid en tederheid. Ze worden steeds ongevoeliger voor problemen en leed bij zichzelf en anderen.

In de therapeutische relatie kan dit tot uiting komen door:

  • Te krachtig overkomen op de cliënt
    (zie oefening 1 hieronder)
  • My way or the highway; geen oog hebben voor de mening van de cliënt
    (zie oefening 2 hieronder)
  • Jezelf onkwetsbaar opstellen
    (zie oefening 3 hieronder)

De weg naar zelfverwezenlijking
Zelf-verwezenlijkte Achten worden niet meer beheerst door hun basisangst door anderen beheerst of gecontroleerd te worden. Ze tonen hun emotionele kwetsbaarheid en stellen zich open voor anderen. Ze gebruiken hun wilskracht en energie om hun behoefte aan controle en onafhankelijkheid los te laten. Ze helpen anderen om het beste uit zichzelf te halen.

De weg naar zelfverwezenlijking gaat niet vanzelf. Er is moed voor nodig om de confrontatie met jezelf aan te gaan en overtuigingen los te laten waar je al je hele leven in gelooft. Maar oefening baart kunst zeggen ze. Voor Achten kunnen de onderstaande oefeningen nuttig zijn op de weg naar zelfverwezenlijking.

Oefening 1. Geen actie ondernemen
Probeer je meer bewust te worden van de energie en kracht die je uitstraalt. Ga elke dag bewust inspanning leveren om jezelf niet meteen te uiten. De drang om jezelf meteen te uiten komt vanuit het binnenste van je lichaam. Denk eerst na wat de gevolgen zullen zijn als je je wel meteen uit. Zou je jezelf ook kunnen uiten door gebruik te maken van minder energie en kracht? Hoe kom je dan over op anderen?

Oefening 2. Observeer de ander
Observeer de negatieve uitwerking die je hebt op anderen. Ga aan het einde van de dag bij jezelf na hoe anderen op jouw energie hebben gereageerd. Zijn er mensen geweest die misschien hebben teruggedeinsd? Was je luidruchtig? Heb je anderen laten uitpraten? Stond je open voor de mening van anderen of walste je er te snel overheen? Had je mensen achteraf gezien ook meer ruimte kunnen geven? Ga na of dit ook wel eens gebeurt in contact met jouw cliënten en kijk waar je een stapje terug kan doen.

Oefening 3. Aan de slag met zachtheid
Deze oefening uit het boek De wijsheid van het Enneagram kan handig zijn om uit te zoeken in welke situaties je jouw emotionele pantser al laat zakken. Wanneer heb je het gevoel dat je niet sterk en overheersend hoeft te zijn? Wat voor gevoel krijg je daarvan? Hoe verschilt dit van de situaties waarin je het gevoel hebt wel sterk moet zijn? Welke gedachten zorgen ervoor dat je het gevoel hebt sterk te moeten zijn? Wat zou er gebeuren als je je wat minder sterk zou voordoen en je kwetsbaarheid zou tonen? Zit hier een bepaalde angst achter?

 Lees hier meer over de andere typen van het Enneagram

Bronnen
De wijsheid van het Enneagram door Don Richard Riso & Russ Hudson
From Fixation to Freedom – The Enneagram of Liberations door Eli Jaxon-Bear
The Everything Enneagram Book door John Waters & Ronna Phifer-Ritchie
http://www.enneavision.nl/8-oefening.html (oefening 1 en 2)

Test
Test hier welk type jij bent!

Geschreven door:
Annelies Kietselaer

Categorie
Enneagram Thema onderwerpen

Delen:

Populair artikel: