14 juni 2016

De valkuil van altijd willen geven. En hoe je er weer uitkomt

Foto Maarten van Engelen

Voor een goede therapeutische relatie is het belangrijk dat je als therapeut een open en empathische houding hebt tegenover je cliënten. Inzicht in je eigen (problematische) reacties en overtuigingen is daarbij cruciaal en vergroot jouw professionaliteit. Het Enneagram kan een handig instrument zijn om deze (problematische) reacties en overtuigingen bij jezelf op te sporen en te gebruiken tijdens de behandeling.

Het Enneagram bestaat uit negen persoonlijkheidstypen die onderling weer verdeeld zijn in drie categorieën; de doeners (Een, Acht en Negen), de voelers (Twee, Drie en Vier) en de denkers (Vijf, Zes en Zeven). Wil je weten wat jouw persoonlijkheidsstijl is? Doe dan hier een test. Elke keer bespreken we een van de persoonlijkheidstypen van het Enneagram en de valkuilen die je kan tegenkomen in contact met cliënten. In dit artikel bespreken we type Twee.

Enneagram van persoonlijkheidstypen. Infographic Con Amore. Foto's 1, 2, 6, 8 Maarten van Engelen

De Twee wordt ook wel omschreven als de Helper, de Verzorger, de Behager of de Gever. Tweeën zijn warm, zorgzaam, behulpzaam en meelevend. Ze zijn gericht op relaties, goed in menselijk contact en royaal met hun tijd en energie. Ze vinden het prettiger om te geven dan te nemen. Tweeën hebben oprechte belangstelling in hun medemens. Ze stemmen hun behoeften af op die van anderen, waardoor het soms kan lijken alsof ze zelf geen behoeften hebben. Ze zijn erg gevoelig voor de pijn van anderen en vinden het prettig het gevoel te hebben onmisbaar te zijn voor de ander.

De Kindertijd
Tweeën hebben als kind het gevoel gekregen dat er alleen van hen gehouden werd als ze hun eigen gevoelens en behoeften onderdrukten. Ze leerden om negatieve emoties te onderdrukken zodat ze niet gezien werden als lastig of behoeftig. Door zich plezierig te gedragen en vooral te geven, werden hun behoeften aan liefde, acceptatie en aandacht nog enigszins vervuld. Ze leerden al vroeg dat jezelf opofferen door bijvoorbeeld te zorgen voor broertjes en zusjes, te helpen in het huishouden of te zorgen voor een zieke ouder beloond werd met wat er ook aan liefde werd verstaan in het gezin. Tweeën zijn gaan geloven dat je moet geven om te krijgen, dat genegenheid verdiend moet worden en dat je de behoeften van anderen voor moet laten gaan. Zelfopoffering en zichzelf onmisbaar maken vormt de basis voor de identiteit van de Twee en voedt de basisangst niet nodig, geliefd of gewenst te zijn.

Belemmeringen in de therapeutische relatie
Als Tweeën niet werken aan hun angst niet nodig en geliefd te zijn, hebben ze steeds meer bevestiging nodig van anderen om zich nodig en geliefd te voelen. Dit kan leiden tot behaagzucht, onzekerheid, overdreven flirtgedrag en bezitsdrang.

In de therapeutische relatie kan dit tot uiting komen door:

  • Een te intieme en persoonlijke band met de cliënt
    (zie oefening 1 hieronder)
  • Geen duidelijke grenzen te stellen over bijvoorbeeld bereikbaarheid buiten behandelingen
    (zie oefening 2 hieronder)
  • Te weinig de eigen kracht en verantwoordelijkheid van de cliënt te benadrukken
    (zie oefening 3 hieronder)
  • Het moeilijk los kunnen laten van de cliënt
    (zie oefening 4 hieronder)

De weg naar zelfverwezenlijking
Zelf-verwezenlijkte Tweeën worden niet meer beheerst door hun basisangst onnodig en ongeliefd te zijn. Ze hebben de geruststelling van anderen niet meer nodig om te weten dat ze nodig en geliefd zijn. Ze houden onvoorwaardelijk van zichzelf en helpen anderen zonder verwachtingen, staan in contact met hun gevoelens en behoeften en durven hier aan toe te geven. Ze zijn vriendelijk en nederig, maar stellen duidelijke grenzen en durven nee te zeggen.

De weg naar zelfverwezenlijking gaat niet vanzelf. Er is moed voor nodig om de confrontatie met jezelf aan te gaan en overtuigingen los te laten waar je al je hele leven in gelooft. Maar oefening baart kunst zeggen ze. Voor Tweeën kunnen de onderstaande oefeningen nuttig zijn op de weg naar zelfverwezenlijking.

Oefening 1. Het zeker stellen van de band met anderen
Je hoeft geen beste vrienden te worden met je cliënt om hem/haar goed te kunnen helpen. Integendeel, de neiging om mensen voor je te winnen door ze te behagen, verslapt de focus op wat iemand op dat moment echt nodig heeft. Ga bij jezelf na wat jij doet om de band met familie, vrienden of collega’s zeker te stellen. Heb je veel geruststelling nodig? Maak je overdreven veel complimenten? Is je lichaamstaal misschien iets te familiair? Kijk vervolgens of je dit ook doet bij jouw cliënten en observeer wat hun reactie is. Voelen ze zich wel op hun gemak?

Oefening 2. Aanvaarden van grenzen en tijd voor jezelf nemen
Vraag aan je cliënt wat hij/zij precies van jou verwacht en vooral ook wat hij/zij niet van je verwacht. Accepteer dit ook. Als je merkt dat je buiten werk teveel voor iedereen aan het uit sloven bent, maak dan een lijst van dingen die je graag voor jezelf wilt doen en plan deze in. En hou je eraan! Als je meer tijd aan jezelf besteedt en je eigen behoeften nakomt, zal je merken dat het ook makkelijker wordt de grenzen van anderen te aanvaarden.

Oefening 3. Loslaten van de ‘redder’ positie
Tweeën hebben de neiging zichzelf onmisbaar te maken en anderen het gevoel te geven dat ze niet zonder hen kunnen. Ze werpen zich op als de ‘redder’. Als dit tijdens de behandeling het geval is, kan de cliënt het gevoel krijgen dat hij/zij in de rol van ‘behoeftig kind’ wordt gedrukt. Hierdoor ontneem je hem/haar de kans om zelf problemen aan te pakken en is de kans groot dat jouw cliënt niet meer terug komt. Je kan mensen niet redden, je bent er om ze te helpen. Zie jezelf als een begeleider en vertrouw op de kracht van de cliënt. Ga na of je je bij bepaalde cliënten opwerpt als redder of als begeleider. Waarom lukt het bij de ene cliënt wel en de ander niet? Realiseer je ook dat je in sommige gevallen niet hetzelfde terug krijgt van de cliënt en accepteer dit.

Oefening 4. Geef relaties de ruimte
Onderzoek hoe jij je gedraagt in relaties met familie en vrienden. Ben je snel jaloers? Benadruk je hoeveel je doet voor anderen? Voel je wrok omdat je het gevoel hebt te weinig terug te krijgen waardoor je je nog meer op de ander gaat richten? Ben je bezitterig? Kan je anderen loslaten?

Hoe gedraag jij je in de relatie met jouw cliënten? Hou je ze misschien langer in behandeling terwijl ze eigenlijk op eigen kracht verder kunnen? Merk je dat je bepaald gedrag aanmoedigt wat nadelig is voor jouw cliënt?

Lees hier meer over de andere typen van het Enneagram

Bronnen

De wijsheid van het Enneagram door Don Richard Riso & Russ Hudson
From Fixation to Freedom – The Enneagram of Liberations door Eli Jaxon-Bear
The Everything Enneagram Book door John Waters & Ronna Phifer-Ritchie

Test
Test hier welk type jij bent!

 

Geschreven door:
Annelies Kietselaer

Categorie
Enneagram Thema onderwerpen

Delen:

Populair artikel: