4 June 2019

3 'anti' zelfhulpboeken

2019015-_MG_8182

 

We leven in een prestatiemaatschappij waar de druk om het maximale uit jezelf te halen en constant gelukkig te zijn steeds groter wordt. Zelfhulpboeken met titels als ‘Verbeter jezelf in 7 stappen’ en ‘Steeds leuker’ spelen hierop in. Maar worden we hier juist niet ongelukkiger van? Zijn we niet al gewoon goed genoeg? Drie ‘anti’-zelfhulpboeken op een rijtje.

 

2019015 99153492368515924

Het laatste zelfhulpboek – stop met zelfverbetering, begin met leven

De schrijfster Eline Sluys was een zogeheten persoonlijke-ontwikkelingsjunk. Ze verslond het ene na het andere zelfhulpboek op zoek naar het antwoord op de prangende vraag: hoe kan het dat ik soms de ontspannen effectieve versie van mezelf ben, (A) en soms juist de onhandige gespannen versie (B)? Ze groef in haar verleden, zocht het in haar gevoelige aanleg en belemmerende overtuigingen.

Als je het verband hebt, dan kan je de oorzaak van het probleem oplossen, dat geeft weer een gevoel van controle, was de gedachte.

Haar zoektocht naar verbetering, bracht ook een bepaalde rusteloosheid. Het lukte maar niet om versie A vast te houden en de beste versie van haarzelf te worden. Tot ze stuitte op een radicaal nieuwe manier van kijken in de psychologie, ook wel de ‘drie principes’ of ‘inside-outparadigma’. Ze ontdekte daar haar stress en onzekerheid niet veroorzaakt werd door kenmerken van haar persoonlijkheid of ervaring van vroeger, maar door een mechanisme in de menselijke psyche dat voor iedereen hetzelfde werkt.

In onze huidige cultuur gaan we ervan uit dat gevoelens en gedrag tot stand komen middels een complex samenspel van genen, afkomst, conditionering, jeugdtrauma’s en levensomstandigheden. Het inside-outparadigma stelt dat ieder mens een aangeboren bron van mentaal welbevinden heeft dat elk moment aangeboord kan worden, ongeacht omstandigheden. Deze benadering biedt geen techniek, methode of stappenplan, slechts een uitleg hoe de menselijke ervaring tot stand komt. 

Volgens Sluys zijn veel zelfhulpboeken gebaseerd op het feit dat mensen grip kunnen krijgen op gedachten en een beter leven krijgt als je je gedachten kunt veranderen. Alleen gedachtes zijn niet te controleren. Gedachten kan je zien als energie die alleen in jouw hoofd bestaat, daarbuiten bestaat de gedachten niet. Wij hangen zelf betekenissen en ladingen aan bepaalde gedachten waardoor we er soms verstrikt in raken en er vervelende gevoelens en emoties ontstaan. De gedachte wordt een obsessie en we hebben bijna automatisch het gevoel dat we iets moeten DOEN om van die gedachte af te komen of te veranderen. Het ene moment zit je rustig op de bank en het andere moment heb je het gevoel dat je faalt op je werk.

Het mooie is dat je de hele dag en op elk moment beschikking hebt tot nieuwe gedachten. Aan jou de keus of je een betekenis geeft aan een bepaalde gedachten of je 10 minuten wacht en de volgende gedachten laat opkomen. Op deze manier pelt de schrijfster oude paradigma’s af en vervangt ze door nieuwe paradigma’s. Bijvoorbeeld ‘Mijn gevoel wordt veroorzaakt door omstandigheden buiten mij’ door ‘Je beleeft het leven van binnen naar buiten en niet andersom’. Vandaar de naam ‘inside-outparadigma’. Of ‘ik kan emotionele littekens helen als ik mijn emoties onderzoek en deel’ door ‘emoties zijn er niet om serieus genomen te worden’

Af en toe veroorzaken deze stellingen weerstand, maar Spuys slaagt erin om alles zo helder en toegankelijk uit te leggen, dat het echt voor nieuwe inzichten zorgt die je ook daadwerkelijk meteen kan toepassen. Door de oude paradigma’s te vervangen met nieuwe en zo langzaam toe te werken naar de ‘drie principes’ van het ‘inside-outparadigma’ is alles kraakhelder op het eind. Dit zou echt wel eens het laatste zelfhulpboek kunnen zijn.


2019015 9200000075854553

De edele kunst van Not Giving A F*ck – de tegendraadse aanpak voor een goed leven

Onze huidige cultuur is bovenmatig geobsedeerd door onrealistisch positieve verwachtingen volgens de Amerikaanse schrijver Mark Manson. Wat resulteert in een fixatie op de eigen tekortkomingen en mislukkingen. De consumentencultuur en social media heeft een hele generatie mensen voortgebracht die geloven dat het hebben van negatieve emoties zoals angst, spanning en schuld niet ok is. Deze stellingen worden in het hele boek op humoristische wijze geïllustreerd met zinnen als ‘een of andere whizzkid heeft 2 miljard binnengehaald met een app waarmee je automatisch je toiletpapier kan aanvullen en ondertussen zit jij thuis het gebit van je kat te flossen’. 

Manson meent dat we slachtoffer zijn geworden van ons eigen succes. We hebben alles maar zijn ondertussen massaal gestrest, angstig en depressief. We zitten in een existentiële crisis. Om de woorden van filosoof Alan Watts te gebruiken: ‘Het verlangen naar positieve ervaring is in wezen een negatieve ervaring. Terwijl daarentegen de acceptatie van negatieve ervaringen in feite juist een positieve ervaring is’. Oftewel, de wet van omkering.

De oplossing volgens Manson? Het eigen maken van de edele kunst van (n)ergens een Fuck om geven. 

Dat werkt zo:

  1. Er geen fuck om geven betekent niet dat je onverschillig bent, het betekent dat je geen moeite hebt met anders zijn
  2. Om geen fuck te geven om tegenslagen, moet je eerst een fuck geven om iets belangrijkers dan een tegenslag
  3. Je maakt altijd zelf de keuzes over waar je een fuck om moet geven.

Het boek wil de lezer helpen een duidelijker beeld te krijgen wat je wel en niet belangrijk vindt in het leven. Het leert je om te gaan met verlies en loslaten in plaats van iets te bereiken. Dit doet Manson aan de hand van voorbeelden uit zijn eigen leven en uit het leven van personen zoals Boeddha. De conclusie is in ieder geval dat geluk een probleem is, iedereen verantwoordelijk voor zijn eigen gevoel en gedrag, de waarheid niet bestaat en zekerheid je niet vooruithelpt.

2019015 9200000017733488                            

De moed van imperfectie – laat gaan wie je denkt te moeten zijn

BrenéBrown is een Amerikaanse onderzoekster en docent aan de Universiteit van Houston. Ze doet onderzoek naar schaamte, angst, moed en kwetsbaarheid. Toen ze in 2006 bezig was met haar onderzoek naar bezield leven, had ze verwacht dat bezielde mensen net als haar waren: hard werken, aan de regels houden en streven naar perfectie. Niets was minder waar.

Bij het interviewen van bezielden mensen kwamen woorden als spelen, vertrouwen, geloof, verbondenheid, en dankbaarheid naar boven. In tegenstelling tot woorden als perfectionisme, gevoelens dempen, vergelijken, aanpassen en gevoel van schaarste. Toen Brown deze twee lijstjes zag, schrok ze zich een hoedje. Na jaren onderzoek te doen naar schaamte, had ze wel een bevestiging verdiend dat ze ‘goed’ leefde. Maar ze leefde precies volgens de ‘shit’ lijst. Ze stopte het weg en pas veel later haalde ze het onderzoek er weer bij.

Een jaar lang deed ze onderzoek naar zichzelf en hoe zijzelf bezield kon gaan leven. Hieruit ontstonden tien wegwijzers naar een bezield leven die in ‘De moed van imperfectie’ staan. Bezield leven is volgens Brown leven vanuit het gevoel dat je de moeite waard bent. Hierbij nemen moed, compassie en verbondenheid een belangrijke plek in. Een leven waarbij je erkent dat je imperfect, kwetsbaar en soms bang bent.  

Grote woorden zoals liefde, verbondenheid en authenticiteit zijn gedefinieerd op een begrijpelijke en bruikbare manier. Een groot pluspunt aan dit boek is dat alles wetenschappelijk onderbouwd en onderzocht is en legt ze helder uit hoe al deze begrippen met elkaar in verband staan. Voor veel woorden heeft Brown zelfs nieuwe definities ontwikkeld. Zoals bijvoorbeeld voor spiritualiteit (dit aan de hand van talloze interviews)

 

“Spiritualiteit is erkennen en respecteren dat we allemaal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn door kracht die groter is dan wijzelf, en dat onze verbondenheid met die kracht en met elkaar is geworteld in liefde en compassie. Openstaan voor spiritualiteit geeft perspectief, richting en zin aan ons leven”.

 

Om perfectie los te laten is moed, compassie en verbondenheid nodig. Onder moed verstaat Brown eerlijk en open zijn over wie we zijn, wat we voelen en ons kwetsbaar durven opstellen. Bij compassie, ook wel mededogen, draait het om acceptatie, van onszelf en van anderen.  Hierbij hoort ook grenzen stellen. Verbondenheid is de energie die overspringt als mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen.

Dit is natuurlijk allemaal makkelijker gezegd dan gedaan. Gelukkig helpen de tien wegwijzers (authenticiteit, compassie met jezelf, veerkracht, dankbaarheid, intuïtie en geloof, creativiteit, spelen en rusten, kalmte en stilte, zinvol werk en als laatste lach, zing en dans) je een eind op weg met voorbeelden uit Brown’s eigen leven en andere praktische tips.

Wil je op de hoogte blijven?

Schrijf je dan in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en ontvang Albert Jansen’s boek “Ziek, beter, best” gratis als ebook.