Samen op weg naar een integrale gezondheidszorg

Mindful met je tijd omgaan: de ‘Joy of missing out’

27 mei 2020

Het coronavirus heeft ons in een collectieve cultuurshock gebracht. Onze menselijke gewoonten en routines zijn ontwricht en we zijn zoekende naar een ‘nieuw normaal’. Minder de deur uit, minder reizen, minder sociale contacten, minder doen. Wat kunnen we van deze tijd leren?

Op dit moment worden we door de coronacrisis gedwongen om van alles te missen, waar veel mensen normaal gezien geluk uithaalden. Wat betekent het om gedurende een lange periode minder sociale verplichtingen te hebben, minder te doen en meer tijd met jezelf en je naasten door te brengen? Welke behoeftes zijn echt van jou en welke worden je ‘opgelegd’ door de maatschappij en je omgeving? Voor dit soort vraagstukken is deze crisis uitermate geschikt. 

“Toen de corona maatregelen net hun intrede in Nederland hadden gedaan, schrapte ik in één week twee voetbalwedstrijden, een feestje, een freelancer’s ontbijt, een cursus, een lunch, nog een lunch, een etentje, een lezing en een borrel uit mijn agenda. Het voelde raar maar bevrijdend, en een tikje confronterend: zo vol was die agenda dus. En dat terwijl ik dagelijks liep te denken dat ik niet genoeg uit het leven sleepte. (Echt. Het is tragisch maar waar.)” - Aaf Brandt (bron)

 

Fear of missing out

Millennials kennen de term ‘FOMO’ maar al te goed. De ‘fear of missing out’ hangt sterk samen met onze huidige tijdsgeest. Alles kan en lijkt fantastisch. En daarom voelen veel mensen een bepaalde druk om zoveel mogelijk ‘leuks’ in een korte tijd te plannen. Die druk is nu grotendeels weggevallen, omdat iedereen gedwongen is om meer thuis te blijven en minder te doen: dat zijn we niet gewend. 

Te hoge verwachtingen

Volgens Thijs Launspach, psycholoog en schrijver van het boek ‘Fokking Druk’, hebben veel mensen te hoge verwachtingen van zichzelf. Zo willen we een goede werknemer, partner, ouder en vriend zijn. We moeten succesvol, gezond, slim en grappig zijn.

"Ons lichaam is geprogrammeerd om met kortdurende stress om te gaan. Bij dreiging of gevaar maakt ons lichaam adrenaline en cortisol aan om zo snel mogelijk te kunnen vluchten. Dat was vroeger handig, maar tegenwoordig staat ons lichaam dankzij ons drukke leven voortdurend in die stress stand. Te veel blootstelling aan met name cortisol veroorzaakt als het ware een blessure aan het systeem: het blijft in de alarmstand staan. Dit zorgt er onder andere voor dat je niet-stressvolle dingen als stressvol gaat ervaren. Maar je hoeft niet burned out te raken om last te hebben van drukte en stress klachten. Ik kan uit ervaring zeggen dat 'huis-tuin-en-keuken-stress' zorgt voor minder levensplezier en minder aandacht voor de mensen om je heen. Het kan ervoor zorgen dat je steeds het gevoel hebt geleefd te worden. Het zorgt ervoor dat je nooit écht aanwezig bent met je aandacht omdat je hoofd altijd elders is. En op de lange termijn is het slecht voor je gezondheid, onder andere voor je hart. Stress is onvermijdelijk. Dat hoort nu eenmaal bij het leven. Waar je invloed op hebt, is de manier waarop je ermee omgaat. Druk zijn is een keuze. Ten eerste moeten we goed voor onszelf zorgen: gezond eten en voldoende slapen en bewegen. Wie fit is, kan beter met stress omgaan. Ook belangrijk: zet je notificaties uit en beperk je toegang tot e-mail. Wie voortdurend zijn notificaties of mail checkt, is geneigd overal direct op te reageren. Met drie keer per dag checken mis je niks en ben jíj degene die bepaalt wanneer bepaalde informatie tot je komt.” (bron

Door sociale media krijgen mensen die hier gevoelig voor zijn het idee dat we 24 uur per dag een spannend leven moeten leiden - omdat anderen dat ook doen. 

FOMO is volgens Launspach een grote stressfactor. Mensen die een bepaalde ‘angst’ voelen om iets te missen en vervolgens hun dagen vol plannen met afspraken en bezigheden worden ook wel ‘maximizers’ genoemd. Dit zijn mensen die alles uit het leven willen halen. Deze ‘obsessie’ met het maakbare geluk kan de angst om iets te missen voeden. 


FOMO door keuzestress

De Oxford Dictionaries omschrijven FOMO als ‘de angst dat iets spannends of interessants op dit moment ergens anders plaatsvindt, vaak aangewakkerd door posts gezien op sociale media-websites’. De term werd wat lacherig gebruikt in populaire media, maar die lacherigheid is er sinds een paar jaar vanaf nu psychologen serieus onderzoek verrichten naar dit fenomeen.

De Britse Psycholoog Andrew Przybylski en zijn collega’s van de Universiteit van Essex deden in 2013 onderzoek naar FOMO. Ze ontwikkelden een test met 10 stellingen. Uit het onderzoek bleek dat hoe ouder je wordt, hoe minder last je hebt van de ‘fear of missing out’. (bron

Meer levensvragen

Hoewel FOMO meestal in verband wordt gebracht met jongeren die zijn opgegroeid met smartphones en sociale media, zijn het volgens psycholoog en loopbaanadviseur Nienke Wijnants vooral de dertigers die ermee worstelen. De crux zit hem volgens haar in existentiële twijfel.

 

Mensen die met meer levensvragen zitten, die op zoek zijn naar de zin van het leven, scoren juist hoger op keuzestress en dus op FOMO. Ze vragen zichzelf af: wat is het nut van het leven, waar doe ik het voor, waarom leven we, hoe moet je je leven leiden? Een social media-sabbatical nemen, een digitale detox houden of onze smartphone de deur uitgooien is maar een tijdelijke pleister. Uiteindelijk zijn sociale media niet de ware veroorzaker van FOMO, dus bieden ze ook niet de oplossing, betoogt zowel Ariely als Przybylski.

Volgens Wijnants moeten we terug naar de oorzaak van het probleem en onze levensvragen onderzoeken:

“Fear of missing out is volgens mij een verschijningsvorm van keuzestress. Mensen zoeken het perfecte plaatje, maar op elk vlak zijn er keuzes bij gekomen. Hoe meer opties we hebben, hoe lastiger we kunnen kiezen. In hun jeugd waren er maar twee televisiekanalen. Zij hebben niet geleerd hoe om te gaan met veel opties, maar zijn nu wel de eerste generatie die essentiële keuzes moet maken in deze wereld van overvloed. De keuzes gaan niet alleen over een pak melk of vakantiebestemming, maar ook over de grote levensvragen. Wie willen ze als partner, hoeveel kinderen, wat is belangrijk in het leven? Het helpt om jezelf hierover vragen te stellen: van waaruit wil ik leven? Van waaruit wil ik handelen? Waar sta ik voor?” - Nienke Wijnants (bron)

 

Van ‘fear of missing out’ naar ‘joy of missing out’

Door wat meer ‘joy of missing out’ toe te passen in je leven kun je een gezonde balans vinden. Focus niet op wat je allemaal mist, maar kijk naar waar jij waarde aan hecht. Een minder druk leven is zo gek nog niet. Minder doen, minder haast, meer kwaliteit en aandacht voor wat je wél doet. Jij bepaalt met wie je tijd wilt doorbrengen. En met wie niet. 

“Na een paar weken in quarantaine voelde ik me tevreden. En kalm. Natuurlijk, een deel van mijn hersenen maakte zich zorgen over zieke mensen, arme mensen, bedreigde kinderen, de economie. Maar zelf voelde ik me, moest ik toegeven, rustig en content. Opvallend vaak. Al dagen. Al weken. Het had ermee te maken dat ik niets moest, sterker nog, niets mocht. Maar het had er óók mee te maken, en hier geef ik een kwaadaardiger kant van mezelf bloot, dat de rest van de wereld ook niets boeiends aan het doen was. Want ik had echt minder kunnen genieten van al dat rustig aan doen als iedereen om me heen nog steeds aan het uitgaan, carrière-jagen en reizen was. Mijn fomo, mijn fear of missing out, was stuk. Mijn fomo kon eenvoudigweg niet functioneren. Want er viel niets te missen, niets te benijden.“ - Aaf Brandt (bron)

 

Sociale druk om leuke dingen te doen

Er bestaat ook een grote groep mensen die deze angst om iets te missen helemaal niet voelt, maar juist een sociale druk ervaart om leuke dingen te doen. Deze druk is met de corona quarantaine grotendeels weggevallen, omdat er meer vanuit huis gewerkt wordt en er minder sociale afspraken gemaakt worden. Voor deze groep mensen is dit een mooie tijd om de eigen grenzen en behoeftes te onderzoeken.

Hoe deelde je je tijd in voor de corona quarantaine?
Hoe deel je je tijd nu in?
Hoe deel je je tijd het liefst in, als je verder met niemand te maken zou hebben?
Waar ligt de balans, wat kun je waarmaken?
Wat hebben de afgelopen weken je gebracht?

Wat vind je van je oude gewoontes?
Welke nieuwe gewoontes zou je willen ontwikkelen?

Fundamenteel geluk

Psychiater Dirk de Wachter is van mening dat we op een andere manier om moeten gaan met de ‘zoektocht’ naar geluk:

We zijn gefascineerd door geluk. Dit heeft te maken met de secularisering van de wereld. Er is geen God meer waaraan we ons ongeluk noodlottig kunnen verbinden. We zijn allemaal verantwoordelijk geworden voor ons eigen leven. We worden geacht ons eigen succes te maken. En als dat succes niet komt, dan voelen we ons mislukt. En die mislukking durven we niet te bespreken. De nieuwe media hebben dat de laatste jaren in de hand gewerkt. Facebook, Instagram, waar het succes breed wordt uitgemeten, waar selfies op staan van feestende mensen, mensen die op vakantie zijn, die zich fantastisch voelen, dat heeft dat zeker uitvergroot. En zo is geluk een doel op zich geworden. Dat is geen goede zaak. Begrijp me niet verkeerd, ik gun iedereen een gelukkig leven, maar ik denk dat geluk een bijwerking mag zijn van een goed leven. Van een zinvol leven, een leven met anderen, een leven dat zorgzaam is, een leven dat gedeeld is. Zorg voor jezelf, je gezondheid, je omgeving en medemens. Geluk komt er dan vanzelf bij, op een fundamentele manier, anders dan het ‘partytime geluk’. Het is een gevoel van vervulling, van: zo is het goed, zo mag mijn leven zijn. Als geluk een doel wordt, een obsessioneel doel, dan dreigt het mis te lopen. En natuurlijk is het leven af en toe lastig, maar het is minder erg. Je kunt dat wel aan, want je weet dat je goed omringd bent.” (bron: 'In de ongelukkigheid komen de grootste verbindingen tot stand’) 

De crisis als kans tot transformatie zien 

Het is voor ieder de kunst om de balans te vinden en mindful met tijd om te gaan. Als we met aandacht stilstaan bij wat er op dit moment gaande is, in de wereld, in onze maatschappij maar ook in onze eigen beleving, kunnen we hier waardevolle lessen uithalen.

“We zouden niet naar meer en meer moeten streven, maar leren tevreden te zijn met wat we hebben.”

Aldus de Deense psycholoog Svend Brinkmann, die stelt dat onze huidige manier van denken pas de laatste 100 jaar bestaat (sinds onze consumptiemaatschappij is ontstaan ​) en dat het niet altijd zo is geweest. Volgens Sven maakt deze manier van leven ons tegenwoordig ontoereikend en ellendig. In het onderstaande filmpje legt hij uit waarom het belangrijk is om content te zijn met wat we hebben. We moeten onszelf volgens Brinkmann ‘herprogrammeren’, maar dat schijnt moeilijk te zijn:

 

De Coronacrisis is een kans tot transformatie en dat mogen we zien als een geschenk.

Wil jij leren hoe je deze crisis kan aangrijpen als kans tot transformatie?
Schrijf je dan in voor ons gratis webinar ‘Crisis als kans tot transformatie’ op 8 juni om 20.00 uur.


Schrijf je in voor onze nieuwsbrief