21 June 2018

NLP in plaats van pillen

2018018-iStock-946791058-4

 

Volgens ervaringsdeskundigen kun je er zelf sneller doelen mee bereiken èn patiënten beter helpen. Maar wat is NLP (Neuro Linguïstisch Programmeren) precies? Is het al wetenschappelijk bewezen? En welke onderdelen zijn waardevol voor therapeuten?

“Ik wil een nieuwe website maken om mijn onderneming beter op de kaart te zetten, maar worstel met uitstelgedrag”, vertelt yogadocent Denise de With tijdens een introductie/terugkomdag bij NLP-trainingscentrum RaVisie. Het thema vandaag is ‘doelen bereiken’.

“Wat levert het je op om geen nieuwe website te maken?”, vraagt trainer Bas Licher.

“Uhm, even denken. Als ik niet hoef te presteren kan ik ook niet falen.”

“En wat levert het je op om wèl een nieuwe website te maken?”

“Dan word ik gevonden.”
“En wat brengt dat je?”

“Geld en geluk.”

“Welke overtuiging gaat je helpen om de website van de grond te krijgen?”

“Ik wil een nieuwe website maken.”

“’Ik wil’ is zwak, ‘ik moet’ ook. Wat zou een krachtigere uitspraak zijn?”

“Ik maak een nieuwe website.”

“Juist. Wanneer is je website af?”

“Over een maand.”

“Benoem een datum, want morgen is het nog steeds over een maand.”
“Oh ja, 17 juni.”

“Welk jaar?”

(Lachend) “2018.”

“Is dat haalbaar? Hoeveel tijd heb je nodig om het te maken? En heb je hulp nodig? Van wie? Een planning is nodig om je doel te behalen.”

Snel resultaat
Bij NLP ga je niet zo zeer in op het gevoel of de oorzaak van het probleem zoals psychologen en psychotherapeuten doen, maar je kijkt met name naar wat er in het heden misgaat en hoe dat anders kan. “Je onderzoekt je denken en kijkt welke gedachten effectief gedrag kunnen stimuleren. NLP is heel praktisch en doelgericht en daarom heb je snel resultaat”, zegt Bas.

Of Denise haar website op tijd af heeft, moeten we nog afwachten. Marlies de Wolf heeft in elk geval binnen enkele weken na de training een nieuwe baan geregeld, iets waar ze al twee jaar mee bezig was. En Lejla Thielking is eindelijk van afdeling veranderd, iets wat ze eerder maar niet voor elkaar kreeg.

“Hoe heb je die andere baan geregeld?”, vraagt Bas aan Marlies.

“Ik heb gekeken naar de obstakels. Veiligheid en inkomen bleken belangrijk te zijn. Toen kwam er ruimte, want de angst om iets kwijt te raken vond ik niet opwegen tegen het geluk dat een nieuwe baan me zou kunnen brengen”, vertelt ze.

Leila, die met maagklachten naar haar werk ging, zette verschillende communicatiestrategieën in om haar leidinggevende te overtuigen dat ze naar een andere afdeling wilde. “‘Ik voel me lichamelijk niet goed op deze afdeling’, zei ik en paste ook mijn houding en stemgebruik aan bij deze uitspraak. Nu begreep hij me eindelijk.”

Verschillende communicatiestijlen
Volgens NLP dragen we slechts 7% van de totale boodschap over met gesproken woorden. De overige 93% met onze gezichtsuitdrukking, lichaamshouding en ons stemgebruik. Ook zou iedereen een voorkeur hebben voor het gebruik van specifieke zintuigen. De een is meer gefocust op beelden of geluid, de ander op gevoel. Als je weet welke voorkeur iemand heeft – dit zou je kunnen zien aan iemands kijkrichting en het deel van de hersens dat dan wordt geactiveerd – om  informatie te verwerken kun je effectiever communiceren.

Daar weet huisarts Cornelie van der Burg (60) alles van. “Ik heb maar tien minuten per patiënt, maar met NLP kom ik snel tot de kern.” Ze ontdekt dan bijvoorbeeld dat mensen slecht slapen of last hebben van hartkloppingen omdat ze bang zijn voor een gesprek met hun werkgever.

Een van de technieken die ze dan toepast is het visueel, auditief of gevoelsmatig kleiner maken van het ‘probleem’, afhankelijk van iemands voorkeursstrategie. “Hoe ziet de pijn er uit? Kun je het laten krimpen? Hoe klinkt de angst? Kun je het zachter maken, vraag ik dan. Zo wordt het minder bedreigend.” Ook zet ze andere NLP-technieken in om haar patiënten te helpen. “Soms laat ik iemand in mijn stoel zitten om advies aan zichzelf te geven, in plaats van dat ik dat zelf doe. Dat zet mensen in hun kracht.”

Mensen met burn-outklachten mogen hun agenda analyseren. Vaak ontdekken ze dan dat het tijd-technisch helemaal niet mogelijk is om alles te realiseren wat ze voor ogen hebben. “Wanneer ga je ontspannen, vraag ik dan. Zo krijgen ze vat op zaken die heel groot lijken en wordt heel inzichtelijk dat ze zichzelf ziek maken. Weet je hoeveel valiumpillen dat scheelt?”

“Ik heb maar tien minuten per patiënt, maar met NLP kom ik snel tot de kern”

Het brein ‘resetten’
Ook neemt de huisarts volgens NLP-technieken gedachten onder de loep. “Mensen lijden het meest onder gedachten. Een gedachte als ‘mensen vinden me niet aardig’ kan leiden tot depressiviteit. Het fantastische aan NLP is dat je jezelf als het ware kunt ‘resetten’ met positieve gedachten. En dan hoef je helemaal niet grondig te kijken naar wat er in het verleden is gebeurd. Je kunt ellende van vroeger overstijgen. NLP maakt dingen veel simpeler.”

Zie hier de invloed van deGestalttherapie, een belangrijk onderdeel van NLP. Anders dan Freud betoogde, is er bij deze destijds revolutionaire therapievorm alleen aandacht voor het verleden of de toekomst als die zich in het hier en nu op de voorgrond dringt.

Hypnotiserend taalgebruik
Een ander belangrijk onderdeel van NLP is de zogeheten Milton-taal, afkomstig van psychiater en psychotherapeut Milton, grondlegger van de moderne hypnotherapie. Met dit hypnotiserend taalgebruik kun je mensen op onbewust niveau beïnvloeden.

Reclamemakers en politici maken hier veelvuldig gebruik van. Stel, je wilt twee partijen samen laten komen. Als je zegt ‘ik wil dat we elkaar vertrouwen’ kan iemand zeggen dat kan ik niet, want ik vertrouw je niet. Zeg je ‘we hebben vertrouwen nodig’, dan zegt iemand waarschijnlijk ‘ja dat wil ik ook’ en zo kom je samen.

“Sommigen vinden NLP manipulatie, maar geldt dat niet voor elke vorm van taal? Zolang je intentie zuiver is, zie ik er alleen maar voordelen van. In de medische wereld kan de juiste inzet van taal bijvoorbeeld van onschatbare waarde zijn”, denkt de voorzitter van de NLP-vereniging NVNLP Paul Flier.

Artsen en therapeuten kunnen volgens hem op zo’n manier communiceren dat ze een beroep doen op het zelfhelend vermogen van hun patiënten. “Iets om over na te denken is ook de diagnoses die artsen soms geven: ‘Je hebt een tumor en nog maar zoveel maanden te leven’. Hoeveel invloed heeft zo’n uitspraak op iemands gesteldheid? Je kunt nooit echt de toekomst voorspellen aan de hand van statistieken. Wat zou er gebeuren als patiënten op een genuanceerdere en positievere manier benaderd worden?”

Ontstaan
NLP is ontstaan in de jaren zeventig door een samenwerking tussen filosoof en wiskundige Richard Bandler en dr. John Grinder, professor linguïstiek. Ze onderzochten het werk van vooraanstaande experts, zoals Gestalttherapeut Fritz Perls, gezinstherapeute Virginia Satir, antroploog Gregory Bateson en hypnotherapeut Milton H. Erickson, en maakten van hun bevindingen overdraagbare modellen.NLP is dus eigenlijk een bundeling van al bestaande expertise.

Ook zetten ze hun eigen kennis in. Onder invloed van Grinder werd linguïstiek een belangrijk onderdeel van NLP en Bandler ontwierp modellen om de verworven kennis overdraagbaar te maken naar zijn inzicht als wiskundige. Hij keek naar het brein als een computerprogrammeur en was van mening dat je, net zoals bij een computer, bestaande patronen in denken en doen opnieuw kunt programmeren.

NLP & de wetenschap
NLP waaide in de jaren tachtig over naar Nederland en inmiddels zijn er over de honderd opleidingen (die zich hebben gesplitst in verschillende stromingen) en tienduizenden NLP beoefenaars en coaches, schatten Bas en Paul. Toch wordt NLP in de reguliere wereld vaak nog tot de pseudowetenschap berekend.

Zo claimt de Engelse professor Gareth Davies in 2009 dat er onvoldoende bewijs is voor de manier waarop je verschillende communicatiestrategieën zou kunnen waarnemen. Ook zou er volgens hoogleraar psycholinguïstiek Willem Levelt nauwelijks een verband zijn tussen NLP en de term neurolinguïstiek (studie uit 1995).

Tegelijkertijd zijn er wereldwijd honderden (kleinschalige) studies naar de effectiviteit gedaan, van NLP bij hoogtevrees tot relatieproblematiek, en vele hebben positieve uitkomsten. Zo verschijnt er in 2012 een onderzoek van Amerikaanse bodem. Wetenschappers Richard Gray en Frank Bourke ondervinden dat NLP effectief is bij de behandeling van Posttraumatische stressstoornis: 23 van de 30 deelnemende veteranen worden genezen verklaard.

In 2016 stellen wetenschappers van de Radboud Universiteit en het Instituut voor Eclectische Psychologie vast dat een enkele NLP-coachingsessie effectief is bij mensen met milde psychologische en sociale problemen. Zestien van de 25 deelnemers voelen zich na de sessie beter.

Ook is er in 2015 in opdracht van het Kroatisch/Oostrijks NLP Instituut een meta-analyse gemaakt van twaalf studies naar het effect van NLP. De conclusie is dat NLP zich ten opzichte van reguliere vormen van psychotherapie staande kan houden.

Wetenschappelijk bewezen of niet, Cornelie laat zich er niet door weerhouden, ook al werkt ze graag evidence based. “De zwaartekracht bestond ook al voordat de zwaartekrachttheorie er was. NLP werkt ontzettend goed. Patiënten krijgen sneller en eenvoudig grip op hun situatie. En ieder jaar krijg ik feedback van de zorgverzekeraar waaruit blijkt dat ik beduidend minder patiënten doorverwijs naar psychologen en psychiaters dan mijn collega’s.”

Wil je op de hoogte blijven?

Schrijf je dan in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en ontvang Albert Jansen’s boek “Ziek, beter, best” gratis als ebook.